لیست تمامی بیماری ها به همراه علائم و نحوه درمان:

لیست بیماری ها به ترتیب الفبای فارسی
یبوست - Constipation
نام های دیگر: خشکيِ مزاج
  • معرفی
  • علائم
  • درمان

معرفی

يبوست يا خشکيِ مزاج عارضه‌اي در دستگاه گوارش است که بر اثر آن، مواد دفعي در روده بزرگ سفت مي‌شوند و دفع آنها با درد و سختي همراه مي‌شود. يبوستِ حاد ممکن است سبب بسته‌شدن روده شود، که به نوبه خود حتي ممکن است نياز به عمل جراحي داشته باشد. علل بروز اين عارضه ممکن است رژيم غذايي نامناسب، برهم خوردن تعادل هورموني، اثر جانبي داروهاي مصرفي و يا آناتومي بدن باشد. روش‌هاي درمان شامل اصلاح رژيم غذايي و تمرينات ورزشي است.
 
علل يبوست
علت اصلي معمولاً کندي سرعت عبور مواد از کولون و يا اختلال دفع است. برخي بيماري‌ها موجب يبوست مي‌شوند، مانند رژيم کم‌فيبر يا کم‌آبي بدن، کم‌کاري تيروئيد، بيماري ديابت، تومورها و سرطان‌هاي روده. هنگامي که غذا وارد روده مي‌شود آب و مواد مغذي از آن جدا مي‌شوند و مواد زائد به صورت مدفوع باقي مي‌مانند و به‌وسيله‌ي انقباض ماهيچه‌ها در روده حرکت مي‌کند. مصرف کمِ فيبر و آب و نداشتن فعاليت بدني و جلوگيري از دفع، اين امر را دشوار مي‌کند.
 
عوامل تشديد
عوامل شايعي که يبوست را تشديد مي‌کنند عبارتند از: نوع رژيم غذايي، نداشتن رژيم غذايي حاوي سبزيجات و ميوه‌ها، کم مصرف‌کردن مايعات و نداشتن فعاليت فيزيکي مناسب. مصرف برخي داروها مثل داروهاي ضد فشار خون بالا و برخي داروهاي پايين‌آورنده چربي‌هاي خون هم در ايجاد يبوست مؤثرند. شرايط فيزيولوژيکي مثل حاملگي و افزايش سن، تعدادي از بيماري‌ها که با کاهش حرکت همراه است، مانند قطع نخاعي يا بيماري‌هاي عضلاني مثل ديستروفي ماهيچه‌اي نيز از علل يبوست‌اند. برخي بيماري‌هاي روده بزرگ که به‌جهت اختلال در حرکات روده بزرگ پيپ مي‌آيد، مانند سندرم روده تحريک‌پذير، بيماري‌هاي مرتبط با عضلات کفِ لگن خاصره، و بالاخره اختلالات افسردگي از علل ديگر ايجاد يبوست هستند. مصرف مواد مخدر و همچنين قرص‌هاي حاوي مواد مخدر سنتي و صنعتي، همانند ترامادول و متادون نيز مي‌توانند باعث ايجاد يبوست شوند.

علائم

مواد دفعي در روده بزرگ سفت  و دفع آنها با درد و سختي همراه مي‌شود.

درمان

روش درمان براساس علت يبوست تعيين مي‌شود. در ابتدا بايد رژيم غذايي فردِ مبتلا اصلاح شود. چنانچه جواب مناسب گرفته نشد، از داروهاي مليّن و به‌ترتيب از داروهاي بي‌ضرر، کم‌ضرر و داروهاي محرک شروع مي‌کنند تا به نتيجه مطلوب برسند. البته همه بيماران نيازمند مصرف دارو نيستند. در صورت امکان، قطع داروهايي که منجر به يبوست مي‌شود از راه‌هاي درمان است. درمان کم‌کاري کم‌کاري تيروئيد و ساير بيماري‌ها بايد انجام شود.
 
برخي از مليّن‌هاي معروف عبارتند از هيدروکسيد منيزيم، روغن‌هاي معدني مانند پارافين، داروهاي گياهي مانند سنا، سي لاکس و اسپرزه، مليّن‌هاي اسموتيک مانند لاکتولوز، بيزاکوديل و روغن کرچک.
 
توصيه‌هاي تغذيه‌اي براي کاهش يبوست:
  • روزانه 8–10 ليوان مايعات مصرف کنيد، مثلاً هر يک ساعت يک بار 1 ليوان آب بخوريد.
  • آلو يا آب آلوي گرم مليّن است. ساير ميوه‌هاي مليّن شامل:انجير، انگور، هندوانه، توت‌فرنگي، گلابي، زردآلو، زيتون، هلو، آب سيب، کيوي و... .
  • به، سيب و موز نخوريد.
  • رژيم غذايي شما بايد مبتني بر پرهيز باشد. براي اين منظور، نان و غلات سبوس‌دار و حبوبات و ميوه و سبزي مصرف کنيد. مي‌توانيد روزانه يک قاشق مرباخوري سبوس برنج همراه‌با آب بخوريد. (رژيم پُرفيبر در بيماراني که علتِ يبوست آنها اختلالات نورولوژيک است، نمي‌تواند مؤثر باشد)
  • روزانه حداقل 5 واحد ميوه و سبزي تازه مصرف کنيد.
  • اسپرزه يک مليّن حجم‌دهنده مدفوع است که آب موجود در روده را جذب مي‌کند و سبب افزايش حجم مدفوع و دفع آن مي‌شود. بايد اسپرزه همراه‌با مقادير زيادي آب يا ساير مايعات خورده شود. (به‌ازاي هر قاشق چاي‌خوري، 240 سي‌سي يا يک ليوان مايعات بخوريد)
  • روغن کرچک به دفع کمک مي‌کند، ولي استفاده آن در بلندمدت سبب کاهش جذب کلسيم و ويتامين‌هاي محلول در چربي مثل A, D, E, K مي‌شود.
  • داروي سنا، دانه کتان، شنبليله، و ريواس براي يبوست توصيه مي‌شود. (سنا بيشتر از 2 بار در هفته توصيه نمي‌شود)
  • نعنا و چاي بابونه سبب کاهش علايم يبوست مي‌شود.
  • چاي پررنگ نخوريد.
  • در مدتي که يبوست داريد، ماست نخوريد و به‌جاي آن شير بنوشيد.
  • مرزه و دارچين استفاده نکنيد.
  • بيشتر غذاهايي که با نان سبوس‌دار خورده مي‌شود مصرف کنيد و کمتر برنج بخوريد.
  • از استرس و اضطراب خود بکاهيد.
  • حتماً فعاليت بدني داشته باشيد. روزانه دست‌کم 30 دقيقه پياده‌روي کنيد.
  • برقراري نظم براي دفع داشته باشيد و به‌محض احساس دفع، اجابت مزاج انجام گيرد.