لیست تمامی بیماری ها به همراه علائم و نحوه درمان:

لیست بیماری ها به ترتیب الفبای فارسی
فشار خون بالا - Hypertension
نام های دیگر: HBP, hypertension,High blood pressure,پرفشاري خون
  • معرفی
  • علائم
  • درمان

معرفی

فشار خون بالا يا پرفشاري خون (به انگليسي: Hypertention) که گاهي به آن پرفشاري شرياني گفته مي‌شود، يک بيماري مزمن است که در آن فشار خون در شريان‌ها بالا مي‌رود. به دنبال اين افزايش فشار، قلب بايد براي حفظ گردش خون در رگ‌هاي خوني شديدتر از حالت طبيعي فعاليت کند. فشار خون شامل دو مقياس سيستولي و دياستولي است که وابسته به انقباض (سيستول) يا شل شدن (دياستول) ماهيچه قلب بين ضربان‌ها مي‌باشند. در حالت استراحت، فشار خون طبيعيِ سيستولي (يا حداکثر فشار خون) بين 100 تا 140 ميلي‌متر جيوه و فشار خون طبيعي دياستولي (يا حداقل فشار خون) بين 60 تا 90 ميلي‌متر جيوه است. در صورتي که فشار خون بطور مزمن برابر يا بيش از 140 بر روي 90 ميلي‌متر جيوه باشد، فرد از فشار خون بالا رنج مي‌برد.
 
پرفشاري خون در يکي از دو گروه پرفشاري اوليه يا پرفشاري ثانويه قرار مي‌گيرد. حدود 90 تا 95 درصد از موارد از نوع پرفشاري اوليه هستند و اين بدان معناست که هيچ دليل پزشکي مشخصي براي آن وجود ندارد. 5 تا 10 درصد ديگر از نوع پرفشاري ثانويه هستند که شرايط تاثير گذار بر کليه‌ها، شريان‌ها، قلب يا دستگاه غدد درون ريز باعث ايجاد آن مي‌شوند.
 
در برخي موارد بالا رفتن فشار خون باعث خون‌ريزي مغزي مي‌شود. پرفشاري خون عامل خطر عمده در سکته مغزي، سکته قلبي (حملات قلبي)، نارسايي قلب، آنوريسم‌هاي شرياني (به عنوان مثال، آنوريسم آئورت)، بيماري شريان‌هاي پيراموني و دليل بيماري‌هاي مزمن کليه است. حتي افزايش خفيف فشار خون شرياني نيز با کاهش اميد به زندگي مرتبط است. تغيير رژيم غذايي و روش زندگي مي‌تواند در کنترل فشار خون موثر بوده و خطر عوارض ناشي از آن را بر سلامتي کاهش دهد. با اين حال، درمان دارويي غالباً براي افرادي که تغيير روش زندگي در آنها بي تاثير بوده و يا کافي نبوده است، ضروري مي‌باشد.
 
نتايج يک تحقيق بين المللي با همکاري گروهي از محققان و دانشمندان ايراني درباره تاثير تغذيه در مرگ ناشي از بيماري هاي قلبي-متابوليک (بيماري‎هاي قلبي و عروقي و ديابت و سکته هاي مغزي) در 20 کشور خاورميانه و شمال آفريقا نشان مي دهد که فشار خون مهمترين عامل مرگ در اثر اين بيماري ها در تمام اين کشورها است. در تمام اين کشورها، بيماري هاي قلبي-متابوليک عامل ،43 درصد از مرگ هاي زودرس (زير هفتاد سال) بوده است. در ايران نيز فشار خون بالا (بالاي 115) مهمترين عامل خطرساز و باعث مرگ دو هزار و 35 نفر در ازاي هر يک ميليون نفر جمعيت است.

علائم

پرفشاري خون به ندرت علائمي از خود نشان مي‌دهد و تشخيص آن معمولاً از طريق آزمايش، يا در حين درمان يک بيماري ديگر صورت مي‌گيرد. برخي افراد مبتلا به فشار خون بالا، داراي علائمي نظير سردرد (به ويژه در پشت سر و در هنگام صبح) و همچنين احساس سبکي سر، تهوع، وزوز گوش (بصورت همهمه يا سوت کشيدن)، تاري ديد يا غش کردن مي‌باشند.
 
در آزمايش باليني در صورت تشخيص رتينوپاتي ناشي از پرفشاري خون در معاينه تهِ چشم از طريق افتالموسکوپي (مشاهده پشت چشم)، وجود پرفشاري خون مشکوک خواهد بود. اصولاً، شدتِ تغييرات رتينوپاتي ناشي از پرفشاري خون به درجات 1 تا 4 تقسيم مي‌شود، اما تشخيص انواع خفيف ترِ آن مي‌تواند مشکل باشد. نتايج افتالموسکوپي مي‌تواند بيانگر مدت ابتلاي فرد به پرفشاري خون نيز باشد.
 
پرفشاري خون ثانويه
برخي ديگر از نشانه‌ها و علائم مي‌توانند نشانگر پرفشاري خون ثانويه باشند که همان پرفشاري خونِ ناشي از دليل مشخصي نظير بيماري‌هاي کليوي يا بيماري‌هاي غدد درون ريز مي‌باشد. به عنوان مثال، چاقي سينه و شکم، عدم تحمل گلوکز، صورت ماه (يک نشانه بيماري که صورت فرد گرد و پف کرده مي‌شود)، "قوز بوفالو" و ترک‌هاي کبود نشانگر وجود سندرم کوشينگ مي‌باشند. بيماري تيروئيد و آکرومگالي نيز مي‌توانند با علائم و نشانه‌هاي مشخص باعث بروز پرفشاري خون شوند. سر و صداي شکمي مي‌تواند نشانه تنگي شريان کليه (تنگي شريان‌هاي تغذيه کننده کليه‌ها) باشد. کاهش فشار خون در پاها يا کندي يا توقف ضربان شريان‌هاي ران مي‌تواند نشانه تنگي شريان آئورت (تنگي شريان آئورت اندکي پس از جدا شدن از قلب) باشد. در پرفشاري خوني که به طور عمده با سردرد، لرزش، رنگ پريدگي و تعرق زياد تغيير مي‌کند، بايد به وجود فئوکروموسيتوما مشکوک بود.
 
بحران‌هاي پرفشاري خون
افزايش شديد فشار خون (برابر يا بيش از فشار سيستولي 180 يا فشار دياستولي 110 که گاهي پرفشاري بدخيم يا پرفشاري شديد خون ناميده مي‌شود) به "بحران پرفشاري خون" اطلاق مي‌شود. فشار خونِ بالاي اين سطوح بيانگر خطر بالاي عوارض ناشي از آن است. افرادي که فشار خون آنها در اين محدوده قرار دارد ممکن است هيچ علائمي نداشته باشند، اما بيش از افراد عادي دچار سردرد (در 22% از موارد) و سرگيجه مي‌شوند. علائم ديگر بحران پرفشاري خون مي‌تواند شامل زوال بينايي، تنگي نفس در اثر نارسايي قلب و يا يک حالت بي قراري عمومي در اثر نارسايي کليوي باشد. اکثر افراد مبتلا به بحران پرفشاري خون به عنوان بيماران مبتلا به فشار خون بالا شناخته مي‌شوند که عوامل ديگري مي‌تواند منجر به افزايش ناگهاني فشار خون در آنان شود.
 
"فوريتِ پرفشاري خون" که در گذشته به آن "پرفشاري بدخيم خون" گفته مي‌شد، زماني رخ مي‌دهد که در اثر افزايش شديد فشار خون آسيب مستقيمي متوجه يک يا چند عضو حياتي بدن شود. اين آسيب مي‌تواند شامل انسفالوپاتيِ ناشي از پرفشاري خون باشد که در اثر التهاب و نارسايي مغز ايجاد شده و مشخصه‌هاي آن سردرد و کاهش سطح هوشياري (گيجي يا خواب آلودگي) است. ادم پاپي (تورم ديسک اپتيک يا اختلالات متوسط تا شديد در عروق شبکيه چشم) و خون ريزي و ترشحات التهابي ته چشم از ديگر نشانه‌هاي آسيب مستقيم به اعضاي حياتي بدن مي‌باشند. درد قفسه‌سينه مي‌تواند نشانه صدمه به ماهيچه قلب (با احتمال بروز سکته قلبي) يا در برخي مواقع نشانه پارگي آئورت، پارگي ديواره داخلي آئورت باشد. تنگي نفس، سرفه و رگه‌هاي خوني در خلط از نشانه‌هاي مشخصِ ادم ريه هستند. اين بيماري عبارت است از التهاب بافت ريه در اثر نارسائي بطن چپ که ناتواني بطن چپ قلب در پمپاژ کافيِ خون از ريه‌ها به داخل سيستم شرياني مي‌باشد. همچنين، احتمال بروز اختلال ناگهاني در عملکرد کليه (نارسايي حاد کليه) و آنمي هموليتيک ميکروآنژيوپاتيک (از بين رفتن سلول‌هاي خوني) نيز وجود دارد. در چنين شرايطي، کاهش سريعِ فشار خون به منظور جلوگيري از پيش رويِ آسيب به اعضاي حياتي بدن انجام مي‌گيرد. در مقابل، هيچ شواهدي مبني بر نياز به کاهش سريعِ فشار خون در فوريت‌هاي پرفشاري خون که در آنها هيچ نشانه‌اي از آسيب مستقيم به اعضاي حياتي بدن ديده نمي‌شود وجود ندارد. البته کاهش بيش از حدِ فشار خون نيز عاري از خطر نيست. توصيه مي‌شود که در فوريت‌هاي پرفشاري خون با استفاده از داروهاي خوراکي در طي 24 تا 48 ساعت فشار خون به طور تدريجي پايين آورده شود.
 
بارداري
پرفشاري خون تقريباً در 8 تا 10 درصد از بارداري‌ها رخ مي‌دهد. اکثر زنان مبتلا به پرفشاري خونِ ناشي از بارداري از قبل مبتلا به پرفشاري خون اوليه مي‌باشند. فشار خون بالا در دوران بارداري مي‌تواند اولين نشانه پري-اکلامپسيا باشد که مشکلي جدي در نيمه دوم بارداري و چند هفته پس از وضع حمل است. يکي از علائم تشخيصي پري-اکلامپسيا، افزايش فشار خون و وجود پروتئين در ادرار است. پري-اکلامپسيا در حدود 5 درصد از بارداري‌ها رخ مي‌دهد و علتِ 16 درصد از کل مرگ و ميرهاي ناشي از بارداري در سراسر جهان مي‌باشد. پري-اکلامپسيا خطر مرگ نوزاد را نيز دو برابر مي‌کند. معمولاً هيچ علائمي در پري-اکلامپسيا وجود ندارد و تشخيص آن از طريق آزمايش‌هاي معمولي انجام مي‌گيرد. شايع ترين علائمي که در پري-اکلامپسيا بروز مي‌کنند عبارتند از سردرد، تاري ديد (اغلب بصورت مشاهده "جرقه")، استفراغ، درد و اِدم (التهاب) در بالاي معده. پري-اکلامپسيا گاهي اوقات تا وضعيت تهديد کننده زندگي هم پيش مي‌رود که به آن اکلامپسيا مي‌گويند. اکلامپسيا يک نوع فوريت پرفشاري خون است و عوارض جدي متعددي دارد. اين عوارض شامل از دست دادن بينايي، التهاب مغز، حملات تشنجي يا تشنج، نارسايي کليه، ادم ريه و انعقاد فراگير درون رگي (يک نوع اختلال انعقاد خون) مي‌باشند.
 
نوزادان و کودکان
اختلال رشد بچه، تشنج، تحريک پذيري، فقدان انرژي و مشکلات تنفسي نيز با پرفشاري خون در نوزادان و اطفال در ارتباط است. در اطفال بزرگتر و کودکان، پرفشاري خون مي‌تواند باعث سردرد، تحريک پذيري بي دليل، خستگي، اختلال رشد بچه، تاري ديد، خونريزي بيني و فلج عصب صورت شود.

درمان

تغيير روش زندگي
اولين نوع درمان پرفشاري خون همان تغييرات پيشگيرانه روش زندگي است و شامل تغيير رژيم غذايي، ورزش و کاهش وزن است. تمام اين تغييرات به طور قابل توجهي در کاهش فشار خون افراد مبتلا به پرفشاري خون موثر بوده‌اند. اگر پرفشاري خون به قدري بالا باشد که نياز به استفاده از دارو باشد، تغيير روش زندگي نيز همچنان توصيه مي‌شود. برنامه‌هاي متفاوتي براي کاهش استرس رواني طراحي شده‌اند نظير تبليغات براي بايوفيدبک، تمرين تمدد اعصاب يا مديتيشن جهت کاهش پرفشاري خون. با اين حال، مطالعات علمي در اين مورد عموماً کارايي اين روش‌ها را تاييد نمي‌کنند چون اين مطالعات کلاً کيفيت پاييني دارند.
 
تغيير رژيم غذايي نظير يک رژيم غذايي کم نمک بسيار موثر است. يک رژيم طولاني مدتِ کم نمک (بيش از 4 هفته) در بين نژاد سفيد پوست چه در افراد مبتلا به پرفشاري خون و چه در افراد سالم در کاهش فشار خون موثر است. همچنين رژيم DASH که يک رژيم غذايي غني از خشکبار، غلات کامل، ماهي، گوشت سفيد، ميوه و سبزيجات بوده و توسط مؤسسه ملي قلب، شش، و خون ايالات متحده آمريکا ترويج داده شده است، فشار خون را کاهش مي‌دهد. مشخصه اصلي اين برنامه محدود کردن مصرف نمک است و با اين وجود، رژيمي غني از پتاسيم، منگنز، کلسيم، و پروتئين مي‌باشد.
افرادي که از فشار خون بالا رنج مي برند بايد از خوردن غذاهايي مانند: سوسيس، کالباس، کنسرو گوشت، ماهي دودي يا کنسرو شده، سس‌ها و کنسرو لوبيا که سرشار از سديم هستند، پرهيز کنند. در طبخ به جاي کره و روغن جامد نباتي بهتر است از روغن زيتون، سويا و کانولا استفاده کرد. مواد حاوي کافئين از قبيل قهوه، نوشابه‌هاي کولا و شکلات سبب افزايش فشار خون مي‌شوند و بايد در حد اعتدال مصرف شوند.