لیست تمامی بیماری ها به همراه علائم و نحوه درمان:

لیست بیماری ها به ترتیب الفبای فارسی
پرکاری تیروئید - Hyperthyroidism
نام های دیگر: هيپرتيروئيديسم، تيروييد،
  • معرفی
  • علائم
  • درمان

معرفی

پرکاري تيروئيد(به انگليسي: Hyperthyroidism) (تلفظ: هيپرتيروئيديسم) بيماري غدّه تيروئيد است که در آن تيروئيد بيش از مقدار طبيعي، هورمون ترشّح مي‌کند. هورمون‌هاي غدّه تيروئيد تيروکسين (T4) و T3 هستند. در اين حالت علائمي از بيماري از جمله تپش تند قلب، کاهش وزن، تعريق، عدم تحمّل گرما، لرزش و بيقراري نمايان مي‌شود. از جمله بيماري‌هايي که موجب پرکاري تيروئيد مي‌شوند بيماري گريوز يا بيماري بازدو است.
تشخيص با اندازه‌گيري سطح خوني هورمون‌هاي غده تيروئيد صورت مي‌گيرد و در موارد خواص از طريق تست يد راديواکتيو. هم‌چنين اغلب به‌دليل فيدبک منفي هورمون‌هاي تيروئيد بر هيپوفيز سطح خوني TSH (هورمون محرکه تيروئيد) کاهش‌مي‌يابد.
 
رابطه با گواتر
گواتر آن‌طور که عموم مردم تصور مي‌کنند به معني کم‌کاري تيروئيد نيست، بلکه تنها معني بزرگ‌شدن غده تيروئيد را مي‌دهد. گواتر از نظر شکلي به دو نوع منتشر و ندولر تقسيم مي‌شود، در نوع منتشر تمام غده تيروئيد به ميزان تقريباً يکسان رشد مي‌کند و بزرگ مي‌شود، درحالي‌که در نوع ندولر، تيروئيد هم در نگاه و هم در لمس توسط پزشک به صورت غده، غده درمي‌آيد.
 
از نظر کارکرد، گواتر به سه نوع کم‌کار، پرکار و ساده تقسيم مي‌شود:
در نوع اول؛ يعني گواتر کم‌کار، غده تيروئيد هم بزرگ شده‌است، هم به ميزان کافي هورمون توليدنمي‌کند.
در نوع دوم، تيروئيد هم بزرگ است و هم بيشتر از نياز طبيعي بدن هورمون توليدمي‌کند که به آن پرکاري تيروئيد مي‌گويند.
در نوع سوم گواتر، که به آن گواتر ساده مي‌گويند و نسبت به دو نوع ديگر شيوع بيشتري دارد، اگرچه تيروئيد بزرگ است، ولي چون ميزان توليد هورمون در حد طبيعي نگه‌داشته‌شده‌است و از نظر باليني، هيچ علامتي براي فرد ايجادنمي‌کند، به آن گواتر ساده مي‌گويند.

علائم

بيماري علائم مختلفي دارد البته امکان دارد بيمار در آزمايش‌هاي کلينيکال همه علائم را نشان ندهد
1. افزايش تعداد ضربان قلب به دنبال انجام کارهاي معمول
2. افزايش خفيف فشار خون
3. تحريک پذير بودن و بي قراري و تحريک پذيري شديد
4. افزايش تعريق و حساس شدن به گرما
5. ضعف عضلات به خصوص در ناحيه شانه، لگن و ران‌ها
6. لرزش و تنش‌هاي غيرارادي ترمور(خصوصاً در دستان و انگشتان)
7. کاهش وزن علي‌رغم اشتهاي خوب
8. ريزش مو
9. جدا شدن ناخن از بستر
10. تورم نوک انگشتان (چماقي شدن)
11. کشيده شدن پلک بالا به سمت پايين
12. تغيير در ضخامت پوست
13. افزايش حرکات دستگاه گوارش
14. گواتر يا بزرگي تيروئيد
15. کاهش تعداد دفعات قاعدگي يا کاهش حجم خونريزي
16. بزرگ شدن پستان در آقايان
17. ضخيم شدن پوست در جلوي استخوان ساق پا
18. برجسته شدن چشم‌ها
بيشتر اين علائم با درمان پر کاري تيروئيد طبيعي مي‌شوند و ساير نشانه‌ها به درمان جداگانه نياز دارند.

درمان

هدف از درمان طبيعي کردن سطح هورمون‌هاي تيروئيد مي‌باشد. در بيماراني که علت پر کاري تيروئيد مصرف زياد هورمون مي‌باشد بايد دوز دارو تنظيم شود. در کساني که علت بيماري التهاب تيروئيد مي‌باشد چون بيماري خود محدود شونده است نياز به درمان اضافه ندارد. در مواردي که علت پرکاري تيروئيد بيماري گريوز يا گواتر مولتي ندولر يا گواتر گره‌اي منفرد سمي باشد درمان شامل يکي از موارد زير مي‌باشد:
 
1. داروهاي ضد تيروئيد خوراکي شامل متي مازول و پروپيل تيواوراسيل که براي بيماران با بيماري گريوز به مدت طولاني و براي علل ديگر پرکاري تيروئيد به مدت کوتاه مورد استفاده قرار مي‌گيرد. بامقدار مناسب دارو کنترل پرکاري تيروئيد در عرض چند هفته ميسر است. اين داروها عوارض جانبي نيز دارند از جمله بثورات پوستي، خارش، تب و بندرت التهاب کبد يا کاهش گلبول‌هاي سفيد خون. بيماران بايد جهت شناخت اين عوارض آموزش داده شوند و اگر دچار زردي پوست و کهير يا خارش شديد، تب بالا يا گلو درد شديد شدند، بايد از داروها را قطع نموده به پزشک خود مراجعه کنند.
 
با قطع داروي ضد تيروئيد احتمال برگشت پر کاري تيروئيد وجود دارد همچنين به دليل آنکه متي مازول تعداد گلبول‌هاي سفيد خون را کاهش مي‌دهد و MCV , MCH خون را تحت تاثير قرار داده و امکان ساپرس مغز استخوان وجود دارد بايد از مکمل‌هاي کلسيم و ويتامين D ، گروه B به خصوص B12 را در طول درمان دريافت کند (رژيم غذايي در پرکاري تيروئيد) به همين منظور در موارد مصرف متي مازول بايد CBC بيمار نيز بايد ماهانه تحت بررسي قرار گيرد.
 
2. يد راديو اکتيو باعث از کار افتادن گواتر يا کوچک شدن گره‌هاي سمي که توليد کننده هورمون تيروئيد مي‌باشند، مي‌گردد. اين درمان بدون خطر است و در بالغين با پر کاري تيروئيد بطور گسترده استفاده مي‌شود. اشعه توليد شده توسط اين مقدار يد باعث تخريب سلولهاي تيروئيد مي‌شود، ولي به علت آنکه غلظت آن در تيروئيد بيش از نقاط ديگر است، اشعه توليد شده توسط اين مقدار يد باعث تخريب سلولهاي تيروئيد مي‌شود، ولي به علت آنکه غلظت آن در تيروئيد بيش از نقاط ديگر است اشعه به ساير نقاط بدن آسيب نمي‌رساند. يد راديو اکتيو بطور خوراکي به بيمار سر پايي تجويز مي‌شود. با اينکه مقدار زيادي از فعاليت ماده راديو اکتيو ظرف مدت چند روز از بدن خارج مي‌شود، اثرات آن روي غده تيروئيد ممکن است ظرف يک تا سه ماه طول بکشد. عارضه جانبي اين درمان کم کاري تيروئيد مي‌باشد. مدارکي وجود ندارد که اين درمان باعث ايجاد سرطان در تيروئيد يا ديگر قسمتهاي بدن شود. در زنان ايجاد نازائي نمي‌کند. امروزه در بسياري از مراکز دنيا تجويز يد راديو اکتيو براي درمان پرکاري تيروئيد در نوجوانان نيز استفاده مي‌شود.
 
در پرکاري تيروئيد در صورتي که بيمار به داروها پاسخ داده بايد حدود 2 سال تحت درمان دارويي قرار گرفته باشد که در صورت تشخيص غير کنترل بودن بيماري درمان با يد راديواکتيو تجويز شده و در مواردي که غده بيش از اندازه بزرگ شده بايد بايد جراحي شود.
 
3. جراحي تيروئيد يک درمان دائمي ديگر بر اي پرکاري تيروئيد است. امروزه اين درمان کمتر توصيه مي‌شود زيرا نياز به بستري شدن در بيمارستان دارد و ايجاد مشکلات پس از جراحي از جمله ايجاد بدشکلي در گردن مي‌شود. بعلاوه در موارد نادري ممکن است باعث صدمه به ساختمانهاي نزديک به تيروئيد در گردن شود. عارضه ديگر کم کاري تيروئيد مي‌باشد که اين عارضه براحتي با قرص لووتيروکسين که عارضه جانبي ندارد براي تمام عمر قابل کنترل است.
در صورتي که گواتر بيمار بزرگ نباشد جراحي و برداشتن غده تيروئيد لازم نيست و با يد راديواکتيو مي‌توان فعاليت غده را غير فعال کرد.
 
4. داروهايي مانند پروپرانولول براي تسکين علائم پرکاري تيروئيد به کار مي‌رود تا ساير درمانها اثر خود را بگذارند.
 
5. در مواردي که خاص مي‌باشد بيمار ممکن است دچار بيماري‌ها رواني شده باشد که پزشک معالج مي‌تواند با طرح 60 سوال عمق بيماري را تشخيص داده و براي درمان تخصصي به روان پزشک ارجاع دهد.