لیست بیماری ها به همراه علائم و نحوه درمان:

سالک - leishmaniasis
نام های دیگر: لیشمانیوز پوستی، سال دانه
  • معرفی
  • علائم
  • درمان

معرفی

سالَک یا لیشمانیوز پوستی (نام‌های رایج در افغانستان: سال‌دانه یا دانه‌سال) شایع‌ترین نوع بیماری پوستی لیشمانیاز است که بر اثر گزش جنس ماده نوعی پشه خاکی به انسان منتقل می‌شود. عامل این بیماری انگلی به نام لیشمانیا است.
سالک در کشورهای گرمسیری از جمله چین، سوریه، عربستان سعودی ، عراق، ایران، فلسطین، قفقاز و جنوب‌شرقی روسیه، پاکستان، افغانستان و هند شایع است. سالانه 19 هزار مورد ابتلا به سالک در ایران ثبت می‌شود که سه هزار مورد آن مربوط به استان فارس است.

علائم

اصلی‌ترین نشانه‌ی این بیماری زخم‌های پوستی بدون درد هستند. علائم پوستی این بیماری ممکن است تنها یک یا دو هفته پس از گزیده شدن توسط پشه‌ی خاکی، بروز کنند. اما در مواردی ممکن است، بروز علائم بیماری ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد.
در افرادی که به این بیماری مبتلا شده‌اند و نشانه‌های پوستی بیماری نیز بروز کرده است، ممکن است بروزعلائم اصلی بیماری، بین 1 تا 5 سال بعد از بهبود کامل زخم‌های سالک، طول بکشد.
این علائم عمدتا عبارتند از زخم‌هایی در دهان، بینی یا روی لب.
 
سایر علائم عبارتند از:
  •     گرفتگی بینی یا آبریزش بینی
  •     خونریزی از بینی (خون دماغ شدن)
  •     تنگی نفس
 
تشخیص
برای تشخیص انگل سالک نمونه‌ای از پوسته‌ی اطراف زخم بیمار گرفته می‌شود و این نمونه بررسی می‌شود. نمونه‌برداری از بافت عمقی زخم و آزمایش آن نیز می‌تواند نشان‌دهنده‌ی آتروفی لایه اپیدرمیس پوست، نفوذ انگل به لنفوسیت‌ها و سلول‌های پلاسما و ماکروفاژ‌های حاوی انگل لیشمانیا تروپیکا باشد. در صورت بروز عفونت در زخم، تغییرات ناشی از تخریب و تحلیل رفتن بافت‌ها بسیار بیشتر خواهد بود.

درمان

در صورتی که تعداد زخم‌ها کم باشد، از روش درمان موضعی استفاده می‌شود. در این روش ترکیب آنتیموان (سدیم سابگلوکونات یا گلوکانتیم lOOmg/ml) یا مپاکرین هیدروکلراید (2 میلی گرم در 100میلی لیتر آب مقطر) در داخل زخم تزریق می‌شود.
 
این تزریقات با وجودی که دردناک هستند، به فاصله سه روز و برای 6 تا 8 بار تکرار می‌شود.  در برخی موارد که شخص برای بار دوم است که به انگل آلوده می‌شود، ممکن است بیماری او مزمن شود. در این موارد علاوه بر تزریق آنتیموان از آنتی بیوتیک نیز برای درمان و از بین بردن جای سالک استفاده می‌شود.
 
در صورتی که تعداد زخم‌های سالک بسیار زیاد باشد و احتمال پاسخگویی زخم‌ها به تزریق موضعی، پایین باشد، ماده‌ی تیومالات سدیم با دوز20 mg IIM به صورت یک روز درمیان به بیمار تزریق شود. یکی دیگر از مواد آنتیموان سه ظرفیتی که برای درمان سالک تزریق می‌شود، استیبوفن است که به صورت عضلانی تزریق می‌شود. حدود 3 تا 5 میلی‌لیتر از این دارو به صورت یک روز در میان به بیمار تزریق می‌شود و این تزریقات 8 تا 10 بار انجام می‌شود.
 
سدیم آنتیمونی گلوکونات نیز داروی دیگری است که به صورت وریدی و با دوز 600 میلی‌گرم در روز و به مدت 10 روز تزریق می‌شود  و به خصوص برای درمان زخم‌های متعدد، مفید است. اخیرا مشخص شده که تزریق داروی کتوکونازول با دوز 200 تا 400 میلی‌گرم در هر روز برای مدت 4 تا 6 هفته نیز می‌تواند نتایج خوبی در درمان سالک به همراه داشته باشد.