لیست تمامی بیماری ها به همراه علائم و نحوه درمان:

لیست بیماری ها به ترتیب الفبای فارسی
سالک - leishmaniasis
نام های دیگر: ليشمانيوز پوستي، سال دانه
  • معرفی
  • علائم
  • درمان

معرفی

سالَک يا ليشمانيوز پوستي (نام‌هاي رايج در افغانستان: سال‌دانه يا دانه‌سال) شايع‌ترين نوع بيماري پوستي ليشمانياز است که بر اثر گزش جنس ماده نوعي پشه خاکي به انسان منتقل مي‌شود. عامل اين بيماري انگلي به نام ليشمانيا است.
سالک در کشورهاي گرمسيري از جمله چين، سوريه، عربستان سعودي ، عراق، ايران، فلسطين، قفقاز و جنوب‌شرقي روسيه، پاکستان، افغانستان و هند شايع است. سالانه 19 هزار مورد ابتلا به سالک در ايران ثبت مي‌شود که سه هزار مورد آن مربوط به استان فارس است.

علائم

اصلي‌ترين نشانه‌ي اين بيماري زخم‌هاي پوستي بدون درد هستند. علائم پوستي اين بيماري ممکن است تنها يک يا دو هفته پس از گزيده شدن توسط پشه‌ي خاکي، بروز کنند. اما در مواردي ممکن است، بروز علائم بيماري ماه‌ها يا سال‌ها طول بکشد.
در افرادي که به اين بيماري مبتلا شده‌اند و نشانه‌هاي پوستي بيماري نيز بروز کرده است، ممکن است بروزعلائم اصلي بيماري، بين 1 تا 5 سال بعد از بهبود کامل زخم‌هاي سالک، طول بکشد.
اين علائم عمدتا عبارتند از زخم‌هايي در دهان، بيني يا روي لب.
 
ساير علائم عبارتند از:
  •     گرفتگي بيني يا آبريزش بيني
  •     خونريزي از بيني (خون دماغ شدن)
  •     تنگي نفس
 
تشخيص
براي تشخيص انگل سالک نمونه‌اي از پوسته‌ي اطراف زخم بيمار گرفته مي‌شود و اين نمونه بررسي مي‌شود. نمونه‌برداري از بافت عمقي زخم و آزمايش آن نيز مي‌تواند نشان‌دهنده‌ي آتروفي لايه اپيدرميس پوست، نفوذ انگل به لنفوسيت‌ها و سلول‌هاي پلاسما و ماکروفاژ‌هاي حاوي انگل ليشمانيا تروپيکا باشد. در صورت بروز عفونت در زخم، تغييرات ناشي از تخريب و تحليل رفتن بافت‌ها بسيار بيشتر خواهد بود.

درمان

در صورتي که تعداد زخم‌ها کم باشد، از روش درمان موضعي استفاده مي‌شود. در اين روش ترکيب آنتيموان (سديم سابگلوکونات يا گلوکانتيم lOOmg/ml) يا مپاکرين هيدروکلرايد (2 ميلي گرم در 100ميلي ليتر آب مقطر) در داخل زخم تزريق مي‌شود.
 
اين تزريقات با وجودي که دردناک هستند، به فاصله سه روز و براي 6 تا 8 بار تکرار مي‌شود.  در برخي موارد که شخص براي بار دوم است که به انگل آلوده مي‌شود، ممکن است بيماري او مزمن شود. در اين موارد علاوه بر تزريق آنتيموان از آنتي بيوتيک نيز براي درمان و از بين بردن جاي سالک استفاده مي‌شود.
 
در صورتي که تعداد زخم‌هاي سالک بسيار زياد باشد و احتمال پاسخگويي زخم‌ها به تزريق موضعي، پايين باشد، ماده‌ي تيومالات سديم با دوز20 mg IIM به صورت يک روز درميان به بيمار تزريق شود. يکي ديگر از مواد آنتيموان سه ظرفيتي که براي درمان سالک تزريق مي‌شود، استيبوفن است که به صورت عضلاني تزريق مي‌شود. حدود 3 تا 5 ميلي‌ليتر از اين دارو به صورت يک روز در ميان به بيمار تزريق مي‌شود و اين تزريقات 8 تا 10 بار انجام مي‌شود.
 
سديم آنتيموني گلوکونات نيز داروي ديگري است که به صورت وريدي و با دوز 600 ميلي‌گرم در روز و به مدت 10 روز تزريق مي‌شود  و به خصوص براي درمان زخم‌هاي متعدد، مفيد است. اخيرا مشخص شده که تزريق داروي کتوکونازول با دوز 200 تا 400 ميلي‌گرم در هر روز براي مدت 4 تا 6 هفته نيز مي‌تواند نتايج خوبي در درمان سالک به همراه داشته باشد.