تحلیل لثه؛ چرا لثه عقب می‌رود و چه زمانی باید درمان شود؟

اگر در آینه دیده‌اید که لثه‌تان عقب رفته، بخشی از ریشه دندان پیداست یا دندان‌هایتان بلندتر به نظر می‌رسند، احتمالاً با چیزی روبه‌رو هستید که به آن تحلیل لثه می‌گویند. این وضعیت شایع است، همیشه هم به معنی بیماری پیشرفته

اگر در آینه دیده‌اید که لثه‌تان عقب رفته، بخشی از ریشه دندان پیداست یا دندان‌هایتان بلندتر به نظر می‌رسند، احتمالاً با چیزی روبه‌رو هستید که به آن تحلیل لثه می‌گویند. این وضعیت شایع است، همیشه هم به معنی بیماری پیشرفته لثه نیست ، اما دلیلی دارد، و همان دلیل تعیین می‌کند چه کاری باید انجام شود. در این مقاله ابتدا روشن می‌کنیم تحلیل لثه دقیقاً چیست، بعد سراغ علت‌ها، تفاوت‌های مهمی که معمولاً اشتباه گفته می‌شوند، و در نهایت گزینه‌های درمان و پیشگیری می‌رویم.

تحلیل لثه چیست؟

تعریف: تحلیل لثه (Gingival Recession) یعنی حاشیه لثه از موقعیت طبیعی خود جابه‌جا شده و به سمت ریشه پایین رفته است، طوری که بخشی از سطح ریشه که قبلاً پوشیده بود، در معرض محیط دهان قرار می‌گیرد.

نقطه مرجع این تعریف جایی است که تاج دندان به ریشه می‌رسد ، مرز مینا و سمان. وقتی حاشیه لثه پایین‌تر از این مرز قرار بگیرد، رسسیون رخ داده است. به همین دلیل تحلیل لثه در وهله اول یک یافته است، نه یک تشخیص: می‌گوید چه اتفاقی افتاده، ولی به‌تنهایی نمی‌گوید چرا افتاده و چقدر بافت نگهدارنده دندان از دست رفته است. ( منبع: طبقه‌بندی جدید تحلیل لثه )

چرا دندان‌ها بلندتر به نظر می‌رسند؟

چون طول تاج دندان تغییری نکرده؛ فقط بخش بیشتری از دندان دیده می‌شود. تفاوت رنگ و بافت هم معمولاً محسوس است: سطح ریشه پوشش مینا ندارد و کمی زردتر و مات‌تر از تاج به نظر می‌رسد. بسیاری از افراد این تغییر را سال‌ها بعد متوجه می‌شوند، چون تحلیل لثه معمولاً آهسته و بدون علامت پیش می‌رود.

دیدگاه دکتر علی خباززاده

«تحلیل لثه همیشه به معنی بیماری لثه نیست. در معاینه، برای من مهم است ابتدا مشخص شود علت عقب‌رفتگی چیست؛ چون عواملی مثل وضعیت بافت لثه، موقعیت دندان، نحوه مسواک زدن و سلامت لثه می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. نکته مهم این است که لثه تحلیل‌رفته معمولاً خودبه‌خود برنمی‌گردد، اما در بسیاری از موارد می‌توان با کنترل علت از پیشرفت آن جلوگیری کرد. اگر ریشه دندان نمایان شده یا تغییر لثه را به‌تدریج مشاهده می‌کنید، بهتر است قبل از پیشرفت مشکل، وضعیت لثه و بافت نگهدارنده دندان معاینه شود.»
— دکتر علی خباززاده، دندانپزشک

چرا لثه عقب می‌رود؟

تحلیل لثه معمولاً یک علت واحد ندارد. در بیشتر بیماران چند عامل کنار هم قرار می‌گیرند: یک زمینه آناتومیک مستعد، به‌علاوه عاملی که به بافت فشار یا التهاب وارد می‌کند. علت‌ها را می‌توان در چهار گروه دید.

۱. عوامل مکانیکی

فشار زیاد هنگام مسواک زدن، تکنیک نادرست (مثل حرکت افقی و اره‌ای) یا استفاده طولانی‌مدت از مسواک خیلی سفت می‌توانند به بافت نرم حاشیه لثه آسیب برسانند. این عامل معمولاً الگوی موضعی ایجاد می‌کند: یک یا چند دندان در همان سمتی که بیشتر فشار وارد می‌شود، و اغلب بدون التهاب یا خونریزی. در بخش بعد دقیق‌تر توضیح می‌دهیم که شواهد علمی درباره این عامل چه می‌گویند.

۲. عوامل پریودنتال (بیماری لثه)

تجمع پلاک و جرم دندان باعث التهاب لثه می‌شود و در صورت پیشرفت به پریودنتیت، بافت‌های نگهدارنده دندان ، شامل اتصال بافتی و استخوان اطراف ، آسیب می‌بینند. یکی از نتایج این روند، عقب رفتن حاشیه لثه است. در این حالت معمولاً نشانه‌های دیگری هم وجود دارد: خونریزی هنگام مسواک، تورم، بوی بد دهان و در مراحل پیشرفته‌تر لقی دندان.

۳. عوامل آناتومیک و موضعی

بعضی افراد از ابتدا لثه‌ای نازک‌تر (فنوتیپ نازک) یا نوار باریک‌تری از بافت کراتینیزه دارند. دندانی که خارج از قوس فک و جلوتر از استخوان قرار گرفته، پوشش استخوانی و بافتی کمتری دارد. کشش فرنوم، سیگار و حرکات ارتودنسی هم در منابع پریودنتولوژی به‌عنوان عوامل خطر شناخته می‌شوند. این گروه توضیح می‌دهد که چرا دو نفر با بهداشت مشابه، وضعیت لثه متفاوتی دارند.

۴. عوامل اکلوزالی و دندان‌قروچه

سال‌ها تصور می‌شد نیروهای اضافی ناشی از دندان‌قروچه یا تداخل‌های اکلوزالی مستقیماً باعث عقب رفتن لثه می‌شوند. بررسی‌های سیستماتیک منتشرشده در نشریات پریودنتولوژی این رابطه را تأیید نکرده‌اند: در یک ارزیابی سیستماتیک (Manfredini و همکاران، ۲۰۱۵) نتیجه گرفته شد که براکسیزم به‌خودی‌خود بعید است به پریودنشیوم آسیب بزند، و در مرور مربوط به تروما از اکلوژن در World Workshop 2017 (Fan و Caton) آمده که داده‌های موجود شواهد محکمی برای تأثیر نیروهای اکلوزالی بر تحلیل لثه و ضایعات سرویکال فراهم نمی‌کنند.

این یعنی: دندان‌قروچه یک مشکل واقعی است و دلایل خودش را برای درمان دارد (سایش دندان، شکستگی، درد عضلانی)، اما نباید آن را به‌عنوان علت قطعی تحلیل لثه شما معرفی کرد.

آیا مسواک زدن شدید واقعاً باعث تحلیل لثه می‌شود؟

این رایج‌ترین توضیحی است که بیماران می‌شنوند و دقیق‌ترین پاسخ این است: احتمالاً نقش دارد، اما اثبات‌شده نیست.

دو مرور سیستماتیک منتشرشده در Journal of Clinical Periodontology به‌طور مشخص همین سؤال را بررسی کرده‌اند (Rajapakse و همکاران، ۲۰۰۷؛ و مرور گسترده‌تر Heasman و همکاران، ۲۰۱۵). نتیجه هر دو یکسان بود: داده‌های موجود برای تأیید یا رد رابطه بین مسواک زدن و تحلیل لثه کافی و قطعی نیستند. در مطالعات بررسی‌شده، بخشی ارتباط مثبت با دفعات مسواک زدن پیدا کرده بودند و بخشی هیچ ارتباطی ندیده بودند، و کیفیت روش‌شناختی مطالعات هم پایین بود.

پس چه چیزی می‌توان با اطمینان گفت؟

• فشار زیاد و تکنیک نادرست می‌توانند به بافت لثه آسیب بزنند و این آسیب در کوتاه‌مدت مشاهده شده است.
• مسواک زدن صحیح علت تحلیل لثه نیست؛ بهداشت ضعیف خودش یک عامل خطر شناخته‌شده است. راه‌حل، کمتر مسواک زدن نیست.
• اصلاح فشار و تکنیک منطقی و کم‌خطر است، اما تضمین نمی‌کند رسسیون موجود متوقف یا جبران شود.

جمع‌بندی عملی

اگر لثه‌تان عقب رفته، «محکم مسواک زدن» را فرض پیش‌فرض نگیرید. تکنیک و فشار را اصلاح کنید، ولی هم‌زمان اجازه دهید دندانپزشک عوامل دیگر به‌ویژه وضعیت پریودنتال و فنوتیپ لثه را هم بررسی کند.

تحلیل لثه، التهاب لثه و پریودنتیت یکی نیستند

این سه اصطلاح در محتوای فارسی مدام جای هم به کار می‌روند، در حالی که به سه چیز متفاوت اشاره دارند.

وضعیت	یعنی چه	معمولاً با چه چیزی همراه است	چطور بررسی می‌شود
تحلیل لثه	حاشیه لثه عقب رفته و ریشه نمایان شده	ممکن است لثه کاملاً آرام و بدون خونریزی باشد	اندازه‌گیری میزان عقب‌رفتگی و بررسی بافت اطراف
التهاب لثه	لثه ملتهب است	قرمزی، تورم، خونریزی هنگام مسواک	معاینه لثه و ارزیابی پلاک
پریودنتیت	بافت نگهدارنده دندان آسیب دیده	پاکت لثه، خونریزی، بوی بد، در مراحل پیشرفته لقی	پروبینگ کامل و در صورت نیاز رادیوگرافی

این سه می‌توانند در یک بیمار هم‌زمان باشند و پریودنتیت می‌تواند به تحلیل لثه منجر شود. اما عکس آن درست نیست: دیدن ریشه دندان به‌تنهایی ثابت نمی‌کند بیماری پریودنتال دارید. بسیاری از رسسیون‌ها در افرادی دیده می‌شود که لثه‌شان بدون التهاب است و بهداشت خوبی دارند.

آیا تحلیل لثه همان تحلیل استخوان است؟

نه. این دو، دو بافت متفاوت و دو سنجش متفاوت‌اند.

	تحلیل لثه	تحلیل استخوان
چه بافتی	بافت نرم لثه	استخوان آلوئول که دندان را نگه می‌دارد
چطور دیده می‌شود	با چشم و معاینه	با پروب و در صورت لزوم رادیوگرافی
آیا خودتان قابل ارزیابی است	تغییر را می‌بینید	خیر
آیا یکی دیگری را اثبات می‌کند	خیر ، می‌توان تحلیل لثه داشت در حالی که بافت نگهدارنده بین دو دندان سالم باقی مانده است

این دقیقاً همان چیزی است که طبقه‌بندی‌های امروزی تحلیل لثه بر پایه آن ساخته شده‌اند: ملاک اصلی، وضعیت بافت نگهدارنده در فضای بین دو دندان است، نه اینکه از جلو چقدر ریشه پیداست. در بخش بررسی و شدت به آن برمی‌گردیم.

نکته‌ای که باید صادقانه گفته شود: در بسیاری از موارد رسسیون سمت گونه، زیر بافت نرم یک نقص موضعی در استخوان پوشاننده ریشه وجود دارد. اما این با «تحلیل استخوان» در معنای بیماری پریودنتال پیشرفته یکی نیست، و ارزیابی آن هم با معاینه انجام می‌شود، نه با نگاه کردن به آینه.

موضعی یا گسترده؟ الگو چه چیزی را نشان می‌دهد

یکی از اولین چیزهایی که دندانپزشک نگاه می‌کند این است که رسسیون فقط روی یک یا چند دندان است یا در بیشتر دهان دیده می‌شود.

• الگوی موضعی بیشتر توجه را به عوامل موضعی جلب می‌کند: موقعیت خاص یک دندان، نازکی بافت در همان ناحیه، کشش فرنوم یا فشار مکانیکی نقطه‌ای.
• الگوی گسترده معمولاً نیازمند ارزیابی جامع‌تر پریودنتال است به‌ویژه اگر با خونریزی، پاکت یا بوی بد همراه باشد.

این فقط یک سرنخ است، نه تشخیص. الگوی گسترده الزاماً به‌معنی پریودنتیت نیست و الگوی موضعی هم آن را رد نمی‌کند.

نمایان شدن ریشه چه علائمی ایجاد می‌کند؟

• دیده شدن بخشی از ریشه و بلندتر به نظر رسیدن دندان
• حساسیت به سرما، شیرینی یا تماس مسواک
• نگرانی از ظاهر، به‌ویژه در دندان‌های جلو
• افزایش احتمال پوسیدگی سطح ریشه و ساییدگی ناحیه گردن دندان
• خونریزی و تورم فقط در صورتی که بیماری لثه هم‌زمان وجود داشته باشد

و نکته‌ای که اغلب گفته نمی‌شود: تحلیل لثه می‌تواند کاملاً بدون درد باشد. نبود درد خبر خوبی است، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که وضعیت بافت نگهدارنده دندان مطلوب است. به همین دلیل معاینه دوره‌ای اهمیت دارد.

چرا هر ریشه نمایانی حساس نیست؟

سطح ریشه زیر لایه محافظ خود، عاج دارد؛ و عاج پر از کانال‌های میکروسکوپی (توبول) است که به مرکز دندان می‌رسند. طبق پذیرفته‌شده‌ترین توضیح موجود نظریه هیدرودینامیک وقتی محرکی مثل سرما به عاج نمایان برسد، مایع داخل این کانال‌ها جابه‌جا می‌شود و همین جابه‌جایی به‌صورت درد کوتاه و تیز احساس می‌شود.

اما این فقط وقتی اتفاق می‌افتد که آن توبول‌ها باز باشند. در منابع مربوط به حساسیت عاجی صریحاً گفته می‌شود که نمایان بودن عاج به‌تنهایی حساسیت ایجاد نمی‌کند؛ دندان‌های حساس در مقایسه با دندان‌های غیرحساس، توبول‌های بازتر و بیشتری دارند. به همین دلیل بسیاری از افراد با رسسیون واضح، هیچ حساسیتی ندارند.

برعکس آن هم درست است: هر حساسیت دندانی از تحلیل لثه نیست. پوسیدگی دندان ، ترک دندان، ترمیم معیوب و التهاب پالپ همگی می‌توانند دردی شبیه آن ایجاد کنند. به همین دلیل حساسیت عاجی در عمل یک تشخیص افتراقی است و پس از کنار گذاشتن سایر علت‌ها مطرح می‌شود کاری که فقط با معاینه ممکن است.

تحلیل لثه چگونه بررسی می‌شود؟

ارزیابی معمولاً ترکیبی است از:

• شرح حال: از کی شروع شده، چقدر سریع پیش رفته، چطور مسواک می‌زنید، سابقه ارتودنسی، مصرف سیگار
• بررسی محل و تعداد دندان‌های درگیر و میزان عقب‌رفتگی
• بررسی التهاب لثه و میزان پلاک و جرم
• پروبینگ پریودنتال برای سنجش عمق پاکت و مهم‌تر وضعیت بافت نگهدارنده در فضای بین دندان‌ها
• بررسی ضخامت لثه و پهنای بافت کراتینیزه
• بررسی سطح ریشه از نظر پوسیدگی یا ساییدگی
• بررسی موقعیت دندان، فرنوم، اکلوژن و نشانه‌های ساییدگی
• رادیوگرافی، در صورتی که یافته‌های بالینی آن را ایجاب کند

شدت چطور سنجیده می‌شود؟

پرکاربردترین چارچوب امروز (معرفی‌شده توسط Cairo و همکاران در ۲۰۱۱ و پذیرفته‌شده در طبقه‌بندی بین‌المللی ۲۰۱۷) شدت را بر اساس وضعیت بافت نگهدارنده بین دو دندان دسته‌بندی می‌کند:

نوع	یعنی چه	چه معنایی برای درمان دارد
نوع ۱ (RT1)	بافت نگهدارنده بین دندان‌ها سالم است	بیشترین احتمال برای پوشش کامل ریشه در صورت نیاز به جراحی
نوع ۲ (RT2)	بین دندان‌ها هم مقداری بافت از دست رفته، اما نه بیشتر از سمت جلو	پوشش ممکن است، ولی کامل بودن آن کمتر قابل پیش‌بینی است
نوع ۳ (RT3)	از دست رفتن بافت بین‌دندانی بیشتر از سمت جلو است	پوشش کامل معمولاً قابل پیش‌بینی نیست؛ هدف درمان تغییر می‌کند

این تقسیم‌بندی توضیح می‌دهد که چرا دو نفر با ظاهر مشابه، پاسخ متفاوتی درباره امکان درمان می‌گیرند. تعیین این نوع با پروب انجام می‌شود و از روی عکس یا آینه قابل قضاوت نیست.

آیا لثه تحلیل‌رفته دوباره رشد می‌کند؟

پاسخ کوتاه: خیر، خودبه‌خود برنمی‌گردد. بافت لثه‌ای که عقب رفته، بدون مداخله به موقعیت قبلی بازنمی‌گردد و هیچ خمیردندان، دهانشویه، روغن یا ماساژی آن را دوباره رشد نمی‌دهد.

اما این تمام ماجرا نیست:

• کنترل علت می‌تواند از پیشرفت جلوگیری کند. در بسیاری از بیماران، هدف اصلی و کاملاً معقول درمان همین است.
• پایش نکردن تحلیل لثه به معنی ثابت ماندن آن نیست. یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز منتشرشده در Journal of Periodontology (Chambrone و Tatakis، ۲۰۱۶) نشان داد بسیاری از تحلیل‌های لثه درمان‌نشده در طولانی‌مدت افزایش عمق پیدا می‌کنند؛ حتی در افرادی که بهداشت دهانی خوبی دارند. بنابراین، تشخیص علت و پایش دوره‌ای می‌تواند اهمیت داشته باشد.
• در موارد منتخب، پوشش جراحی ریشه امکان‌پذیر است. نتیجه به نوع رسسیون، ضخامت بافت و شرایط فردی بستگی دارد و هیچ‌کس نمی‌تواند پیشاپیش پوشش کامل را تضمین کند.

درمان تحلیل لثه بر اساس علت

هیچ درمان واحدی برای همه وجود ندارد. منطق درمان این است: اول علت مشخص شود، بعد هدف تعیین شود، و در آخر روش انتخاب شود.

اگر عامل اصلی این باشد…	هدف درمان	مسیر معمول
فشار یا تکنیک مکانیکی	توقف آسیب و پایش	اصلاح تکنیک و فشار، انتخاب مسواک مناسب، پیگیری دوره‌ای
بیماری لثه و پریودنتیت	کنترل التهاب و توقف تخریب	درمان پریودنتال، حذف عوامل تجمع پلاک، آموزش بهداشت، جلسات نگهدارنده
حساسیت آزاردهنده	کاهش علامت	مواد کاهنده حساسیت خانگی یا مطبی، پس از رد سایر علل درد
پوسیدگی یا ساییدگی سطح ریشه	ترمیم و محافظت	ترمیم ناحیه گردن دندان
نگرانی زیبایی یا دشواری تمیز کردن	پوشاندن ریشه	ارزیابی جراحی پلاستیک پریودنتال
عوامل عملکردی مانند دندان‌قروچه	کاهش پیامدهای شناخته‌شده آن	ارزیابی و مدیریت عادت نه به‌عنوان درمان رسسیون

مدیریت حساسیت

اگر حساسیت دندان ، شکایت اصلی باشد، معمولاً ابتدا سایر علل درد بررسی و کنار گذاشته می‌شوند. برای خود حساسیت عاجی، متاآنالیزهای مقایسه خمیردندان‌های ضدحساسیت با دارونما نشان داده‌اند فرمولاسیون‌های حاوی ترکیبات پتاسیم، فلوراید قلع، کلسیم‌سدیم‌فسفوسیلیکات و آرژنین در کاهش علائم مؤثرند، در حالی که برای ترکیبات استرانسیوم چنین اثری تأیید نشده است. انتخاب و مدت استفاده را دندانپزشک بر اساس شرایط شما تعیین می‌کند.

پوشش ریشه و پیوند لثه

جراحی‌های پلاستیک پریودنتال که با نام‌هایی مثل پیوند لثه یا پوشش ریشه شناخته می‌شوند روش‌هایی هستند که با استفاده از بافت خود بیمار یا مواد جایگزین، سطح ریشه نمایان را می‌پوشانند. اهداف رایج این درمان عبارت‌اند از بهبود ظاهر، افزایش ضخامت و پهنای بافت لثه، آسان‌تر شدن تمیز کردن ناحیه و در مواردی کاهش حساسیت.

درباره نتیجه این روش‌ها باید واقع‌بین بود. مرور سیستماتیک کاکرین درباره روش‌های پوشش ریشه (۲۰۱۸) با بررسی ۴۸ کارآزمایی تصادفی‌شده نتیجه گرفت که بیشتر این روش‌ها به کاهش رسسیون منجر می‌شوند، اما به دلیل کیفیت پایین تا بسیار پایین شواهد، نمی‌توان با قطعیت گفت کدام روش مؤثرترین است. همان مرور اشاره می‌کند وقتی هم‌زمان پوشش ریشه و افزایش پهنای بافت کراتینیزه هدف باشد، پیوند بافت همبند نتیجه کمی بهتری نشان می‌دهد.

مهم‌تر از انتخاب تکنیک، این است که آیا مورد شما اصولاً کاندید پوشش کامل هست یا نه و همان‌طور که در بخش شدت گفتیم، این موضوع بیشتر از هر چیز به وضعیت بافت نگهدارنده بین دندان‌ها بستگی دارد. پیوند لثه برای «هر تحلیل لثه‌ای» لازم نیست و در بسیاری از بیماران، کنترل علت و پایش منظم انتخاب درست‌تری است.

در خانه چه کاری کمک می‌کند و چه کاری نه؟

کمک می‌کند:

• مسواک زدن منظم و صحیح با خمیردندان فلورایددار، با فشار ملایم
• تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها با نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی
• توجه به تغییرات: اگر عقب‌رفتگی سریع‌تر شده یا حساسیت بیشتر شده، آن را جدی بگیرید
• ترک سیگار
• معاینه‌های دوره‌ای، حتی وقتی هیچ دردی ندارید

کمک نمی‌کند و ممکن است آسیب بزند:

• ماساژ شدید لثه به امید «برگرداندن» آن
• مواد خانگی و ترکیبات ناشناخته روی لثه یا ریشه
• دستکاری یا سایش سطح ریشه نمایان‌شده
• کم کردن مسواک زدن از ترس عقب رفتن بیشتر لثه این کار خطر التهاب و بیماری لثه را بالا می‌برد
• جایگزین کردن معاینه با روش‌های خانگی و به تعویق انداختن بررسی

چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

معاینه معمول (در اولین فرصت مناسب): وقتی متوجه عقب رفتن لثه یا نمایان شدن ریشه شده‌اید، حساسیت تکرارشونده دارید، یا احساس می‌کنید وضعیت به‌تدریج تغییر می‌کند حتی اگر هیچ دردی نداشته باشید.

بررسی زودهنگام‌تر: اگر عقب‌رفتگی نسبتاً سریع پیش می‌رود، لثه مکرراً خونریزی می‌کند، تورم یا قرمزی مداوم دارید، بوی بد دهان ادامه‌دار دارید، یا حساسیت آزاردهنده و پایدار شده است.

مراجعه فوری: در صورت تورم شدید لثه یا صورت، ترشح چرک، درد شدید، لق شدن دندان، یا تب و نشانه‌های عفونت. این‌ها مربوط به رسسیون نیستند، اما نیاز به رسیدگی سریع دارند.

اگر در مشهد هستید و چنین تغییری در لثه‌تان دیده‌اید، با مراجعه به دندانپزشکی در مشهد ، یک معاینه پریودنتال می‌تواند مشخص کند علت چیست و آیا در حال حاضر نیاز به درمان دارید یا پایش کافی است.

چگونه از پیشرفت تحلیل لثه پیشگیری کنیم؟

• دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید و فشار را ملایم نگه دارید
• هر روز بین دندان‌ها را تمیز کنید
• تکنیک مسواک زدن خود را یک‌بار توسط دندانپزشک یا بهداشت‌کار بررسی کنید این ساده‌ترین اقدام قابل اصلاح است
• اگر بیماری لثه دارید، درمان و جلسات نگهدارنده آن را کامل کنید
• سیگار نکشید
• پیش از درمان‌های ارتودنسی یا ترمیمی، اگر لثه نازکی دارید، درباره وضعیت لثه سؤال کنید
• معاینه دوره‌ای را حتی در نبود علامت ادامه دهید

هیچ‌یک از این موارد تضمین نمی‌کند رسسیون هرگز پیشرفت نکند، اما مجموعه‌ای از عوامل خطر قابل کنترل را کاهش می‌دهند.

سؤالات متداول درباره تحلیل لثه

چرا لثه عقب می‌رود؟

معمولاً ترکیبی از عوامل: زمینه آناتومیک مثل لثه نازک یا موقعیت دندان، به‌علاوه یک عامل مکانیکی یا التهابی مثل فشار زیاد مسواک یا بیماری لثه. در بیشتر بیماران یک علت واحد وجود ندارد.

آیا مسواک زدن شدید باعث تحلیل لثه می‌شود؟

می‌تواند نقش داشته باشد، اما مرورهای سیستماتیک منتشرشده در نشریات پریودنتولوژی نتیجه گرفته‌اند شواهد برای تأیید یا رد قطعی این رابطه کافی نیست. اصلاح فشار و تکنیک منطقی است، اما کم کردن مسواک زدن راه‌حل نیست.

آیا تحلیل لثه همان تحلیل استخوان است؟

خیر. تحلیل لثه مربوط به موقعیت بافت نرم لثه است و با چشم دیده می‌شود؛ تحلیل استخوان مربوط به استخوان نگهدارنده دندان است و با پروبینگ و در صورت نیاز رادیوگرافی ارزیابی می‌شود. این دو می‌توانند هم‌زمان باشند، اما یکی نیستند.

آیا بیماری لثه باعث عقب رفتن لثه می‌شود؟

بله، می‌تواند. تحلیل لثه یکی از نشانه‌های مراحل پیشرفته‌تر بیماری لثه است. اما برعکس آن درست نیست: هر تحلیل لثه‌ای به‌معنی بیماری لثه نیست و بسیاری از موارد در لثه‌های بدون التهاب دیده می‌شوند.

آیا تحلیل لثه باعث حساسیت دندان می‌شود؟

گاهی بله. وقتی عاج ریشه نمایان شود و کانال‌های میکروسکوپی آن باز باشند، محرک‌هایی مثل سرما می‌توانند درد کوتاه و تیز ایجاد کنند. اما نمایان بودن عاج به‌تنهایی کافی نیست و بسیاری از افراد با رسسیون واضح حساسیتی ندارند.

تحلیل لثه بدون درد هم مهم است؟

بله. تحلیل لثه معمولاً بدون درد پیش می‌رود و نبود درد به‌تنهایی نشان‌دهنده سالم بودن بافت نگهدارنده دندان نیست. این دلیلی برای نگرانی شدید نیست، اما دلیل خوبی برای انجام یک معاینه است.

آیا لثه تحلیل‌رفته دوباره رشد می‌کند؟

خودبه‌خود خیر و هیچ روش خانگی آن را برنمی‌گرداند. اما کنترل علت می‌تواند از پیشرفت جلوگیری کند و در موارد منتخب، جراحی پوشش ریشه می‌تواند بخشی یا تمام سطح ریشه را بپوشاند بسته به نوع رسسیون و شرایط بافتی.

آیا برای تحلیل لثه حتماً باید جراحی کرد؟

خیر. در بسیاری از بیماران، کنترل علت و پایش منظم کافی است. جراحی معمولاً زمانی مطرح می‌شود که نگرانی زیبایی جدی باشد، تمیز کردن ناحیه دشوار شده باشد، حساسیت با روش‌های ساده‌تر کنترل نشود، یا رسسیون در حال پیشرفت باشد.

چه زمانی باید برای تحلیل لثه به دندانپزشک مراجعه کرد؟

به‌محض اینکه متوجه عقب رفتن لثه یا نمایان شدن ریشه شدید، حتی بدون درد. اگر پیشرفت سریع، خونریزی مکرر، تورم یا حساسیت آزاردهنده دارید، زودتر مراجعه کنید؛ و در صورت تورم شدید، چرک، درد شدید یا تب، رسیدگی فوری لازم است.

بازبینی علمی: این مقاله توسط دکتر علی خباززاده ، دندانپزشک، از نظر دقت و صحت محتوای پزشکی بررسی شده است.