اشتباهات رایج خانوادهها در برخورد با افسردگی زنان و مردان
چرا حمایت نادرست میتواند روند درمان افسردگی را دشوارتر کند؟
مقدمه در مورد اشتباهات رایج خانوادهها در برخورد با افسردگی زنان و مردان:
افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانی است، اما همچنان سوءتفاهمهای زیادی درباره تشخیص و درمان آن وجود دارد. دکتر ندا فرزانه بورد تخصص روانپزشکی ذکر می کند که بسیاری از افراد مبتلا به افسردگی، علاوه بر رنج درونی بیماری، با واکنشها و انتظارات نادرست خانواده نیز روبهرو هستند.
در فرهنگ خانواده محور ایرانی، خانواده میتواند نقش بسیار مهمی در تشخیص، حمایت و درمان افسردگی داشته باشد؛ اما اگر آگاهی کافی وجود نداشته باشد، همین خانواده ناخواسته به عاملی برای تشدید علائم و تأخیر در درمان تبدیل میشود.
ندا فرزانه روانپزشک در زمینه درمان اختلالات طیف افسردگی ذکر می کند که در این مقاله به مهمترین اشتباهات رایج خانوادهها در برخورد با افسردگی زنان و مردان میپردازیم و توضیح میدهیم چرا اصلاح این رفتارها نقش مهمی در بهبود بیمار دارد.
افسردگی فقط غمگینی یا ضعف اراده نیست:
یکی از اصلیترین اشتباهات خانوادهها، درک نادرست از ماهیت افسردگی است. افسردگی صرفا ناراحتی یا بیحوصلگی ساده نیست، بلکه یک بیماری روانپزشکی است که میتواند بر خلق، خواب، تمرکز، انرژی، اشتها و حتی سلامت جسم تأثیر بگذارد.
در مردان، افسردگی اغلب به شکل خشم، پرخاشگری، کنارهگیری اجتماعی، کار افراطی یا مصرف مواد بروز میکند و به همین دلیل دیرتر تشخیص داده میشود.
برای افرادیکه تمایل دارند که به طور مختصر در مورد درمان افسردگی مردان مقاله را مطالعه کنند، مقاله دیگری در سایت با عنوان "بیماری افسردگی خاموش در مردان؛ علائم پنهان، پیامدها و راههای درمان" موجود هست.
در زنان، افسردگی بیشتر با احساس گناه، اضطراب، گریههای مکرر و فرسودگی روانی همراه است.
وقتی خانواده افسردگی را به «کمطاقتی» یا «ضعف شخصیت» نسبت میدهد، ناخواسته فشار روانی بیمار را افزایش میدهد.
مقاومت خانواده در برابر مراجعه به روانپزشک:
یکی از شایعترین اشتباهات، مخالفت خانواده با مراجعه بیمار به روانپزشک است. هنوز در بسیاری از خانوادهها این تصور نادرست وجود دارد که روانپزشک فقط دارو میدهد یا داروهای اعصاب اعتیادآور هستند.
جملاتی مانند:
- «اول برو پیش روانشناس»
- «دارو شخصیتت رو عوض میکنه»
- «با حرف زدن درست میشه»
میتواند باعث ترس، تردید و تأخیر در درمان شود. در حالی که روانپزشک متخصص تشخیص و درمان علمی افسردگی است و داروهای ضدافسردگی در صورت تجویز اصولی، اعتیادآور نیستند.
در بسیاری از موارد، ترکیب دارودرمانی و رواندرمانی بهترین نتیجه را ایجاد میکند.
«در مقالهای جامعتر درباره اشتباهات رایج خانوادهها در درمان افسردگی، این موضوع را با جزئیات بررسی کردهایم.
بسیاری از خانوادهها ناخواسته بیمار افسرده را تحت فشار میگذارند تا هرچه زودتر به حالت قبل برگردد. جملاتی مثل:
- «دیگه باید تمومش کنی»
- «این همه دارو گرفتی، چرا خوب نشدی؟»
- «به خودت تلقین مثبت بده»
اگرچه ممکن است از سر دلسوزی گفته شوند، اما برای فرد افسرده بسیار آسیبزنندهاند. افسردگی بیماریای نیست که با نصیحت یا اراده شخصی برطرف شود. درمان آن زمانبر است و نیاز به صبوری دارد.
فشار برای بهبود سریع میتواند باعث احساس ناکارآمدی، پنهانکاری علائم یا حتی قطع درمان شود.
فشار خانواده به روانپزشک برای درمان فوری:
برخی خانوادهها انتظار دارند روانپزشک با یک دارو یا در مدت کوتاه، افسردگی بیمار را «سریع خوب کند». درخواستهایی مانند:
- «داروی قویتر بده»
- «چرا اینقدر طول کشیده؟»
در حالی که درمان افسردگی یک فرآیند تدریجی است و نیاز به تنظیم دقیق دارو، پیگیری منظم و ارزیابی پاسخ بیمار دارد.
این فشارها میتواند باعث ایجاد انتظارات غیرواقعبینانه و ناامیدی زودهنگام شود.
تفاوت برخورد خانواده با افسردگی زنان و مردان:
در بسیاری از خانوادهها، افسردگی زنان به احساساتی بودن یا ضعف نسبت داده میشود و جدی گرفته نمیشود.
در مقابل، افسردگی مردان به دلیل کلیشه «مرد باید قوی باشد» اغلب انکار میشود یا دیر تشخیص داده میشود.
در هر دو حالت، نتیجه یکی است: تأخیر در درمان و تشدید علائم.
خانواده چگونه میتواند حامی درمان باشد؟
خانواده زمانی نقش درمانی واقعی دارد که:
- افسردگی را بهعنوان بیماری بپذیرد
- از مراجعه به روانپزشک حمایت کند
- صبور باشد و انتظار بهبود فوری نداشته باشد
- بیمار را بدون قضاوت و مقایسه همراهی کند
گاهی یک جمله ساده مثل «کنارت هستیم» میتواند بیش از هر توصیهای اثرگذار باشد.
جمعبندی کلی دکتر ندا فرزانه در مورد اشتباهات رایج خانواده ها در مورد درمان افسردگی مردان و زنان:
افسردگی بیماریای شایع اما قابل درمان است. خانواده میتواند بزرگترین مانع یا مهمترین حامی درمان باشد. افزایش آگاهی، کاهش فشار و اعتماد به درمان تخصصی، نهتنها به بهبود بیمار کمک میکند، بلکه سلامت روان کل خانواده را نیز ارتقا میدهد.