دعواهای تکراری زوجین؛ چرا دوباره به همان نقطه برمیگردیم؟
بسیاری از زوجها تصور میکنند مشکلشان موضوعاتی مثل پول، خانوادهها، تلفن همراه، بیتوجهی یا رابطه جنسی است؛ اما گاهی پشت این اختلافها یک چرخه منفی و تکرارشونده قرار دارد.
برای مثال، یکی از زوجین احساس میکند دیده یا دوست داشته نمیشود؛ بنابراین با خشم، اعتراض یا انتقاد واکنش نشان میدهد. طرف مقابل این رفتار را به شکل سرزنش یا «کافی نبودن» تجربه میکند و برای جلوگیری از تنش، سکوت کرده یا فاصله میگیرد. همین فاصله، احساس تنهایی و ناامنی نفر اول را بیشتر میکند و اعتراض شدیدتر میشود.
ناامنی → اعتراض و انتقاد → فاصلهگیری → ناامنی بیشتر → دعوای دوباره
در زوجدرمانی فقط نمیپرسیم «مقصر کیست؟»؛ بلکه بررسی میکنیم «چه چرخهای بین این دو نفر شکل گرفته است؟»
گاهی پشت جملهی «تو اصلاً به من توجه نمیکنی»، یک نیاز عمیق وجود دارد:
«میخواهم مطمئن شوم هنوز برایت مهم هستم.»
و پشت سکوت همسر ممکن است این احساس باشد:
«میترسم هرچه بگویم، باز کافی نباشم و اوضاع بدتر شود.»
وقتی زوجها احساسات و نیازهای پنهان پشت خشم، انتقاد و سکوت را بشناسند، میتوانند بهجای جنگیدن با یکدیگر، با چرخه مخرب رابطهشان مقابله کنند.
گاهی مشکل، همسر شما نیست؛ چرخهای است که هر دوی شما در آن گرفتار شدهاید
وقتی دعوا تمام میشود، اما دوباره برمیگردد!
چرا زوجها بارها در یک چرخه تکراری گرفتار میشوند؟
«هر بار سر یک موضوع دعوا میکنیم، آشتی میکنیم و قول میدهیم دیگر تکرار نشود؛ اما چند روز بعد دوباره همان اتفاق میافتد.»
این تجربه برای بسیاری از زوجها آشناست. موضوع دعوا ممکن است تلفن همراه، دیر آمدن، مسائل مالی، خانوادهها، رابطه جنسی، تربیت فرزند یا کمبود توجه باشد؛ اما گاهی مسئله اصلی چیزی عمیقتر از موضوع ظاهری اختلاف است.
زوج ممکن است در یک چرخه منفی و تکرارشونده گرفتار شده باشد.
پشت هر دعوا چه میگذرد؟
فرض کنید زنی احساس میکند همسرش مدتی است کمتر به او توجه میکند. در ظاهر ممکن است با عصبانیت بگوید:
«اصلاً منو نمیبینی! همه برات مهمتر از منن.»
اما پشت این خشم ممکن است احساس دیگری وجود داشته باشد:
«نکنه دیگه برات مهم نباشم؟»
همسر او نیز ممکن است این اعتراض را اینطور تجربه کند:
«هر کاری میکنم باز هم کافی نیست.»
بنابراین برای جلوگیری از دعوای بیشتر، سکوت میکند یا از همسرش فاصله میگیرد.
اما همین فاصله برای زن معنای دیگری پیدا میکند:
«دیدی؟ حتی حاضر نیست با من حرف بزنه؛ پس واقعاً براش مهم نیستم.»
در نتیجه اعتراض او شدیدتر میشود و مرد نیز بیشتر عقبنشینی میکند.
چرخه شکل گرفته است:
احساس ناامنی → اعتراض و انتقاد → دفاع یا فاصلهگیری → ناامنی بیشتر → اعتراض شدیدتر
و این چرخه میتواند بارها تکرار شود.
آیا یکی از زوجین مقصر است؟
در زوجدرمانی، همیشه سؤال اصلی این نیست که «چه کسی مقصر است؟»
سؤال مهمتر این است:
«وقتی بین این دو نفر تنش ایجاد میشود، چه چرخهای شروع به کار میکند؟»
البته این نگاه به معنای نادیده گرفتن مسئولیت رفتارهای آسیبزا، مانند خشونت یا خیانت، نیست. هر فرد مسئول رفتارهای خودش است.
اما در بسیاری از تعارضهای روزمره، شناخت الگوی تعاملی به زوج کمک میکند بفهمد چگونه واکنش هر یک، ناخواسته واکنش دیگری را تشدید میکند.
خشم همیشه تمام ماجرا نیست
گاهی پشت خشم یک همسر، ترس از طرد شدن، تنهایی یا دیده نشدن قرار دارد.
گاهی پشت سکوت دیگری، احساس شکست، درماندگی یا ترس از بدتر شدن دعوا پنهان است.
برای مثال:
«تو هیچوقت به من توجه نمیکنی»
ممکن است در لایه عمیقتر یعنی:
«دلم میخواهد احساس کنم هنوز برایت مهم هستم.»
و جمله:
«دیگه نمیخوام حرف بزنم»
گاهی میتواند معنایی شبیه این داشته باشد:
«احساس میکنم هرچه بگویم اوضاع بدتر میشود و نمیدانم چطور به تو نزدیک شوم.»
وقتی زوج بتواند این احساسهای عمیقتر را بشناسد و به زبان بیاورد، شکل گفتوگو میتواند تغییر کند.
چطور چرخه رابطهمان را پیدا کنیم؟
دفعه بعد که اختلافی شروع شد، قبل از ادامه بحث چند سؤال از خودتان بپرسید:
چه اتفاقی من را تحریک کرد؟
من از رفتار همسرم چه برداشتی کردم؟
زیر خشم من چه احساسی وجود داشت؛ ترس، تنهایی، غم، شرم یا احساس نادیده گرفته شدن؟
برای محافظت از خودم چه کردم؛ حمله کردم، انتقاد کردم، سکوت کردم یا فاصله گرفتم؟
رفتار من چه واکنشی در همسرم ایجاد کرد؟
پاسخ به این سؤالها میتواند به شما کمک کند بهجای تمرکز صرف بر موضوع دعوا، الگوی تکرارشونده رابطه را ببینید.
هدف زوجدرمانی چیست؟
زوجدرمانی قرار نیست فقط به زوج بگوید «کمتر دعوا کنید».
هدف عمیقتر این است که زوج یاد بگیرد چرخه مخرب خود را بشناسد، احساسها و نیازهای زیر واکنشهای دفاعی را بهتر بیان کند و بهتدریج راههای امنتری برای نزدیکشدن به یکدیگر بسازد.
گاهی اولین تغییر مهم زمانی اتفاق میافتد که زوج از این نگاه:
«تو مشکل این رابطهای»
به این نگاه میرسد:
«ما در چرخهای گرفتار شدهایم که به هر دوی ما آسیب میزند؛ بیایید با هم این چرخه را تغییر دهیم.»
یک سؤال برای رابطه شما
اگر دعواهای شما بارها تکرار میشوند، از خودتان بپرسید:
«موضوع دعوای ما چیست؟ و چرخهای که پشت این دعوا بارها تکرار میشود، چیست؟»
گاهی پاسخ سؤال دوم، بسیار مهمتر از پاسخ سؤال اول است
نظرات شما
نظرتون در مورد پست دعواهای تکراری زوجین؛ چرا دوباره به همان نقطه برمیگردیم؟ چی هست ؟