لیست تمامی بیماری ها به همراه علائم و نحوه درمان:

لیست بیماری ها به ترتیب الفبای فارسی
ایدز - AIDS
نام های دیگر: سندرم نقص ايمني اکتسابي،Acquired immune deficiency syndrome،HIV,human immunodeficiency virus
  • معرفی
  • علائم
  • درمان

معرفی

ايدز (به انگليسي: AIDS) يا سندرم نقص ايمني اکتسابي (به انگليسي: Acquired immune deficiency syndrome)، نوعي بيماري است که در دستگاه ايمني و توسط ويروس نقص ايمني (HIV) ايجاد مي‌شود. بيماري ناشي از ويروس HIV داراي سه مرحله اصلي است. در مرحله اول (عفونت حاد) فرد ممکن است براي مدت کوتاهي بيماري شبه آنفلوآنزايي را تجربه کند. به همين دليل معمولاً اين بيماري تا يک دوره طولاني بدون هيچ علائمي دنبال مي‌شود که به اين مرحله از بيماري، دوره نهفتگي گفته مي‌شود. هر چقدر که بيماري پيشرفت يابد، تداخل بيشتري با دستگاه ايمني بدن پيدا مي‌کند و باعث مي‌شود که افراد به عفونت‌هايي مانند عفونت فرصت‌طلب و تومور دچار شوند، البته معمولاً در افرادي که دستگاه ايمني آنها به خوبي عمل مي‌کند تأثيرگذار نيست. در نهايت بيماري زماني وارد مرحله سوم يا ايدز خواهد شد که شمار سلول‌هاي CD4+ T به کمتر از 200 سلول در هر ميکروليتر برسد.
 
HIV عمدتاً از طريق آميزش جنسي (از جمله مقعدي و حتي دهاني) محافظت نشده، انتقال خون آلوده و سرسوزن آلوده و از مادر به فرزند در طول بارداري، زايمان يا شيردهي منتقل مي‌گردد. بعضي از مايعات بدن مانند بزاق و اشک قادر به انتقال HIV نيستند. پيشگيري از عفونت HIV، عمدتاً از طريق آميزش جنسي امن و برنامه تعويض سرنگ، راه حلي براي جلوگيري از گسترش اين بيماري محسوب مي‌شوند. هيچ‌گونه درمان يا واکسن وجود ندارد؛ اگر چه درمان ضدويروسي مي‌تواند باعث کاهش دوره بيماري و اميد به زندگي نزديک به طبيعي گردد. با وجود اين که درمان ضدويروسي خطر مرگ و عوارض ناشي از اين بيماري را کاهش مي‌دهد، اما اين داروها گران‌قيمت هستند و ممکن است با عوارض جانبي همراه باشند.
 
پژوهش‌هاي ژنتيکي نشان مي‌دهند که HIV در اصل در اوايل قرن بيستم ميلادي در غرب آفريقا جهش و پديد آمده است. ايدز اولين بار در سال 1981 توسط مرکز کنترل و پيشگيري بيماري (CDC) شناخته شد، در حالي که عامل آن (عفونت HIV) در اوايل آن دهه شناخته شده بود. از زمان کشف آن تا سال 2009، ايدز باعث مرگ 30 ميليون نفر شده است. تا سال 2010، حدوداً 34 ميليون نفر به ايدز مبتلا بوده‌اند. ايدز به عنوان همه‌گيري جهاني شناخته مي‌شود که در حال حاضر حوزه شيوع آن بسياره وسيع و در حال گسترش است.
 
ايدز تأثير بسيار زيادي بر روي جوامع داشته‌است، چه به عنوان يک بيماري و چه به عنوان عاملي براي تبعيض. همچنين تاثيرات اقتصادي قابل توجهي داشته است. تصورهاي نادرست بسياري در رابطه با ايدز وجود دارد، براي مثال انتقال ايدز از طريق رابطه‌هاي سطحي غيرجنسي. اين بيماري همچنين موضوع مجادله اديان شده است.

علائم

عفونت HIV داراي سه مرحله اصلي است: عفونت حاد، دوره نهفتگي و ايدز
 
عفونت حاد
دوره اوليه HIV، عفونت حاد HIV و يا سندرم حاد رتروويروسي ناميده مي‌شود. بسياري از افراد 2 تا 4 هفته پس از در معرض قرار گرفتن اين بيماري، دچار بيماري‌هايي مانند شبه-آنفلوآنزا يا شبه-مونونوکلئوز مي‌شوند و برخي ديگر هم هيچ نشانه قابل توجهي در آنها ديده نمي‌شود. علائم در 40 تا 90 درصد موارد رخ مي‌دهد و معمولاً شامل تب، لنفادنوپاتي، فارنژيت، خارش پوست، سردرد و يا زخم دهان و اندام تناسلي مي‌شود. خارش پوست که در 20 تا 50 درصد موارد رخ مي‌دهد، خود را بر روي بالاتنه نشان مي‌دهد و به شکل ماکولوپاپولر مي‌باشد. همچنين در اين مرحله برخي از افراد دچار عفونت‌هاي فرصت‌طلب مي‌شوند. ممکن است در دستگاه گوارش علائمي مانند تهوع، استفراغ و يا اسهال رخ دهد، و همچنين علائم عصبي نوروپاتي محيطي و يا سندرم گيلان باره. طول دوره اين علائم متفاوت است، اما معمولاً يک يا دو هفته مي‌باشد.
با توجه به اينکه اين علائم آنچنان خاص نيستند، اغلب به عنوان نشانه‌هايي از عفونت HIV شناخته نمي‌شوند. حتي مواردي که توسط يک دکتر خانوادگي و يا يک بيمارستان ديده مي‌شود اغلب يا بسياري از بيماري‌هاي شايع عفوني با علائمي مشترک با آن اشتباه مي‌شود. بنابراين شايسته است که عفونت HIV در بيماراني که داراي عوامل مستعدکننده هستند، مد نظر باشد.
 
 
دوره نهفتگي
پس از علائم اوليه، بيمار وارد مرحله‌اي به نام دوره نهفتگي يا HIV بي‌نشانه يا HIV مزمن مي‌شود. اين مرحله از HIV مي‌تواند بدون هيچ گونه درماني از حدود سه سال تا بيش از 20 سال(به طور متوسط حدود هشت سال) به طول بينجامد. اگرچه معمولاً در ابتداي بيماري هيچ علائمي مشاهده نمي‌شود و يا علامت‌هاي خيلي کمي ديده مي‌شود، اما در نزديکي پايان اين مرحله بسياري از افراد دچار تب، کاهش وزن، مشکلات گوارشي و دردهاي عضلاني مي‌شوند همچنين 50 تا 70 درصد از افراد دچار لنفادنوپاتي ماندگار مي‌شوند، بطوري که چند گروه از غدد لنفاوي (به جز در کشاله ران) به مدت بيش از سه تا شش ماه بدون هيچ درد و به طور توجيه‌ناپذيري بزرگ مي‌شود.
اگرچه بسياري از مبتلايان HIV-1، قابل تشخيص هستند و در صورت عدم درمان نهايتاً به ايدز منجر خواهد شد، ولي درصد کمي از آنها (حدود 5%) سطح بالاي سلول‌هاي CD4+ T خود را بدون هيچ درمان ضدويروسي تا بيش از 5 سال حفظ مي‌کنند. اين افراد به عنوان کنترل‌کننده‌هاي HIV طبقه‌بندي مي‌شوند، و آنهايي که مقدار کم يا غيرقابل محسوسي از ويروس را بدون درمان ضدويروسي در بدن خود نگه مي‌دارند به عنوان «کنترل‌کنندگان ممتاز» يا «سرکوبگران ممتاز» شناخته مي‌شوند.
 
 
سندرم نقص ايمني اکتسابي
سندرم نقص ايمني اکتسابي (ايدز) زماني معني پيدا مي‌کند که شمار سلول‌هاي CD4+ T به کمتر از 200 سلول در هر ميکروليتر برسد و يا بيماري‌هاي خاص مرتبط با عفونت HIV رخ دهد. در غياب درمان، حدود نيمي از افراد مبتلا به HIV در عرض ده سال مبتلا به بيماري ايدز مي‌شوند. رايج‌ترين وضعيت‌هايي که هشداري بر وجود ايدز هستند پنوموني ناشي از پنوموسيستيس (40%)، نزاري به شکل سندرم اتلاف اچ‌آي‌وي (20%) و کانديدياز مري مي‌باشند. ساير علائم شايع شامل عفونت‌هاي دستگاه تنفسي در يک دوره زماني معين مي‌شود.
عفونت فرصت‌طلب ممکن است توسط باکتري، ويروس، قارچ و انگل به وجود بيايد که معمولاً توسط دستگاه ايمني بدن کنترل مي‌شود. اينکه کدام عفونت رخ مي‌دهد تا حدودي به اين بستگي دارد چه عواملي در محيط اطراف فرد قرار دارد.اين عفونت تقريباً مي‌تواند هر دستگاهي از بدن را تحت تأثير قرار دهد.
 
افراد مبتلا به ايدز خطر آلودگي به ويروس‌هاي سرطاني مختلفي را دارند از جمله: سارکوم کاپوزي، لنفوم بورکيت، لنفوم اوليه دستگاه عصبي مرکزي، و سرطان گردن رحم.
سارکوم کاپوزي، شايع‌ترين سرطاني است که در 10 تا 20 درصد از افراد مبتلا به HIV اتفاق مي‌افتد.
پس از آن لنفوم شايع‌ترين سرطان است و علت مرگ نزديک به 16 درصد از افراد مبتلا به ايدز مي‌باشد و در 3 تا 4 درصد از موارد، اولين نشانه ايدز است. هر دوي اين سرطان‌ها با ويروس هرپس 8 انساني همراه هستند. خيلي اوقات مبتلايان به ايدز به دليل ارتباطي که با ويروس پاپيلوم انساني (HPV) دارد، دچار سرطان گردن رحم مي‌شوند.
علاوه بر اين، آنها به طور مکرر دچار علائمي مانند تب طولاني، تعريق شبانه، تورم غدد لنفاوي، لرز، ضعف، و کاهش وزن مي‌شوند.
اسهال يکي ديگر از علائم شايعي است که 90% از افراد مبتلا به ايدز دچار آن مي‌شوند.

درمان

پيشگيري
 
تماس جنسي
استفاده هميشگي از کاندوم در طولاني مدت، حدوداً 80 درصد خطر انتقال HIV را کاهش مي‌دهد. هنگامي که از بين زن و مرد، يکي از طرفين مبتلا شود، در صورتي که به طور مداوم از کاندوم استفاده شود، احتمال ابتلاء به HIV براي فرد غيرآلوده در هر سال زير 1% است. برخي از شواهد نشان مي‌دهد که کاندوم زنانه هم مي‌تواند در همان سطح محافظت کند. به نظر مي‌رسد استفاده از ژل واژينال حاوي تنوفووير بلافاصله قبل از رابطه جنسي، ميزان ابتلاء را تا حدود 40 درصد در ميان زنان آفريقايي کاهش مي‌دهد. در مقابل، استفاده از اسپرم‌کش نونوکسينول-9، به دليل ايجاد سوزش در واژن و رکتوم مي‌تواند خطر انتقال را افزايش دهد. ختنه در آفريقاي سياه، خطر ابتلاء به HIV توسط مردان دگرجنسگرا را بين 38% و 66% در بيش از 24 ماه کاهش مي‌دهد. بر پايه اين مطالعات، سازمان جهاني بهداشت و UNAIDS، ختنه مرد را به عنوان يکي از روش‌هاي پيشگيري انتقال HIV از زن به مرد در سال 2007 توصيه کرده‌اند. در اين که آيا اين کار باعث محافظت انتقال مرد به زن مي‌شود، مناقشه است. و اين که آيا به نفع کشورهاي توسعه‌يافته و در ميان مرداني که با همجنس خود رابطه برقرار مي‌کنند است، نامشخص است.زناني که مورد ختنه قرار مي‌گيرند، بيشتر در معرض خطر انتقال HIV قرار دارند.
 
به نظر نمي‌رسد که برنامه‌هايي که پرهيز جنسي را تشويق مي‌کنند بتوانند در مقابل خطر HIV مؤثر باشند. شواهد نشان مي‌دهند که آموزش دوطرفه به همان اندازه ضعيف است. آموزش مسائل جنسي در مدارس مي‌تواند رفتار پرخطر را کاهش دهد. اقليت قابل توجهي از جوانان با اينکه نسبت به خطرات HIV و ايدز آگاه هستند، اما با اين حال همچنان دست به کارهايي مي‌زدند که پرخطر محسوب مي‌شوند. مشخص نيست که آيا درمان ساير بيماري‌هاي مقاربتي در پيشگيري از HIV مؤثر باشد يا خير.
 
پيش از در معرض قرار گرفتن
درمان زودهنگام افراد مبتلا به HIV با ضدويروس، تا 96 درصد از سرايت شريک آنها جلوگيري مي‌کند. پيشگيري پيش از در معرض قرارگرفتن با دوز معيني در روز از داروي تنوفووير به همراه يا بدون امتريسيتابين بر روي بعضي از گروه‌ها مؤثر است: مرداني که با مردان ديگر نزديکي دارند، زوج‌هايي که يکي از آنها مبتلا به HIV است، و دگرجنس‌گراهاي جوان در آفريقا.
به نظر مي‌رسد اقدامات احتياطي جهاني در محيط مراقبت‌هاي بهداشتي بر روي کاهش خطر HIV مؤثر است. اعتياد به مواد مخدر تزريقي عامل مهم ديگري است و راهبردهاي کاهش آسيب مانند برنامه تعويض سرنگ و درمان جايگزين مواد مخدر ظاهراً در کاهش خطر انتقال مؤثر بوده‌اند.
 
پس از در معرض قرار گرفتن
پيشگيري پس از در معرض قرارگرفتن، دوره استفاده از آنتي رتروويرال (ضدويروس-آنتي رتروويروس) است که در طول 48 تا 72 ساعت پس از در معرض قرار گرفتن خون يا ترشحات تناسلي آلوده به HIV تجويز شده باشد. استفاده از زيدوودين به تنهايي خطر ابتلاء به عفونت HIV از طريق تزريق سرنگ را تا پنج برابر کاهش مي‌دهد. اين درمان بعد ازتجاوز جنسي و هنگامي که فرد متجاوز به عنوان مبتلا به HIV شناخته شده توصيه مي‌شود، جاي بحث دارد. اما در مواقعي که وضعيت HIV نامعلوم است، برنامه‌هاي درماني فعلي معمولاً از لپيناوير/ريتوناوير و لميودين/زيدوودين يا تنوفووير/امتريسيتابين براي درمان استفاده مي‌کنند و مي‌تواند خطر را به ميزان بيشتري کاهش دهند. طول دوره درمان معمولاً چهار هفته است و اغلب با عوارض جانبي (در حدود 70% از موارد زيدوودين که شامل 24% تهوع، 22% خستگي، 13 درصد روان پريشي و 9% سردرد مي‌شود) همراه هستند.
 
مادر به فرزند
برنامه‌هاي جلوگيري از انتقال HIV از مادر به فرزند مي‌تواند سرعت انتقال را به اندازه 92 تا 99 درصد کاهش دهند. اين دوره اساساً شامل استفاده از داروهاي ضدويروسي به صورت ترکيبي در دوره حاملگي و بعد از زايمان در بچه مي‌شود و ترجيحاً بايد به جاي شيردهي از شيشه شير استفاده شود. اگر تغذيه جايگزين قابل قبول، امکان‌پذير، مقرون به صرفه، پايدار و ايمن باشد، مادران بايد از شيردهي به نوزادان خود خودداري کنند، با اين حال در صورتي که موردي نباشد، شير مادر در ماه‌هاي اول بسيار توصيه مي‌شود. اگر تغذيه شير فقط توسط مادر انجام شود، دوره پيشگيري طولاني مدت ضد ويروسي به نوزاد خطر انتقال را کاهش مي‌دهد.
 
واکسيناسيون
تاکنون (سال 2014) هيچ گونه واکسن مؤثري براي ايدز کشف نشده است. در واکسن آزمايشي RV 144 که در سال 2009 منتشر شد کاهش جزئي تقريباً 30% در خطر انتقال مشاهده شد، که باعث ايجاد اميدي در جامعه تحقيقاي براي يک واکسن مؤثر شد. آزمايش‌هاي بيشتري بر روي واکسن RV 144 در حال انجام است.
بتازگي مرکز پيشگيري و کنترل بيماري هاي آمريکا اعلام کرد که داروي تراوادا (Truvada) به عنوان يکي از داروهاي پيشگيري از ويروس HIV، مرحله آزمايشي خود را با موفقيت پشت سر گذاشت. اين دارو در مراحل آزمايشگاهي خود توانسته است خطر ابتلا به عفونت HIV را در افرادي که در معرض خطر اين ويروس قرار داشتند، تا 92 درصد کاهش دهد.
 
درمان
در حال حاضر هيچ نوع درمان يا واکسن اچ‌آي‌وي مؤثري براي اين بيماري ساخته نشده است. معالجه شامل درمان از طريق مقابله با بازگشت ويروس (HAART) است که روند پيشروي بيماري را کند مي‌کند. از سال 2010 بيش از 6?6 ميليون نفر در کشورهاي با درآمد پايين يا متوسط مبتلا به اين بيماري شده‌اند. همچنين درمان اين بيماري شامل درمان‌هاي پيشگيرانه و مداوم براي عفونت‌هاي مترصد است.
 
درمان از طريق مقابله با ويروس
گزينه‌هاي فعلي HAART ترکيبي (يا «امتزاجي») از حداقل سه دارو است که دست کم دو نوع، يا «گونه»، عامل مقابله با بازگشت ويروسي را شامل مي‌شود. درمان اوليه نوعاً يک مهارکننده ترانس کريپتاز معکوس آنالوگ غير نوکلئوزيدي (NNRTI) به اضافه دو مهارکننده ترانس کريپتاز معکوس آنالوگ نوکلئوزيدي (NRTIs) است. NRTIs معمولاً شامل: زيدوودين (AZT) يا تنوفووير (TDF) و لاميوودين (3TC) يا امتريسيتابين (FTC) است. ترکيب اين عوامل که شامل مهار کننده پروتئازها (PI) مي‌باشد و در صورتي که دستور بالا کارايي لازم را نداشته باشد مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
 
زمان شروع درمان مقابله با بازگشت ويروس مورد مناقشه است. هم سازمان بهداشت جهاني، هم دستورالعمل‌هاي اروپايي و هم ايالت متحده آمريکا استفاده از درمان مقابله با بازگشت ويروس را در تمام افراد نوجوان، بزرگسال و زنان بارداري توصيه مي‌کنند که CD4 آنها کمتر از 350 ميکروليتر است يا بدون توجه به CD4 نشانه‌هاي بيماري را دارند. اين واقعيت که شروع درمان در اين سطح خطر مرگ و مير را کاهش مي‌دهد از اين توصيه پشتيباني مي‌کند. علاوه بر اين آمريکا اين درمان را براي همه افراد آلوده به ويروس HIV بدون در نظر گرفتن CD4 و علايم آنها توصيه مي‌کند، اگرچه، اين توصيه را براي افرادي که ميزان CD4 آنها بيشتر است با اطمينان کمتري تجويز مي‌کند. اين درحالي است که سازمان بهداشت جهاني اين درمان را براي افراد مبتلا به بيماري سل و مبتلايان به هپاتيت ب مزمن و فعال پيشنهاد مي‌کند. پيشنهاد مي‌شود زماني که اين درمان آغاز شد بدون وقفه يا «تعطيلي» ادامه يابد. در بسياري از افراد بيماري زماني تشخيص داده مي‌شود که زمان ايده‌آل آغاز درمان از دست رفته است. نتيجه مطلوب درمان اين است که در مدت زمان طولاني تعداد پلاسماي HIV-RNA زير 50 کپي بر ميلي‌ليتر باشد. توصيه مي‌شود سطوح تعيين‌کننده مؤثر بودن درمان در وهله اول بعد از چهار هفته اندازه‌گيري شوند و زماني که سطوح به پايين‌تر از 50 کپي بر ميلي‌ليتر رسيد معمولاً کنترل آن هر سه تا شش ماه يک بار کافي خواهد بود. به نظر مي‌رسد که در کنترل ناموثر چيزي بيش 400 کپي بر ميلي‌ليتر ديده خواهد شد. بر اساس اين معيار در بيش از 95% از افراد درمان در سال اول مؤثر خواهد بود.
 
مزيت‌هاي درمان شامل کاهش خطر پيشروي ايدز و کاهش خطر مرگ مي‌باشد.همچنين در کشورهاي در حال توسعه درمان باعث بهبود اوضاع جسمي و سلامت روحي فرد مي‌شود. در صورت اقدام به درمان تا 70% خطر ابتلاء به سل کاهش خواهد يافت. مزيت‌هاي ديگر درمان شامل کاهش خطر انتقال بيماري به شريک جنسي و کاهش امکان انتقال از مادر به فرزند مي‌باشد. تأثير درمان تا حد زيادي به انطباق بستگي دارد. دلايل عدم انطباق عبارتند از: دسترسي معدود به مراقبت‌هاي پزشکي، عدم حمايت‌هاي اجتماعي کافي، بيماري رواني و سوء مصرف مواد. همچنين پيچيدگي روش‌هاي درماني (به دليل تعدد قرص‌ها و دوزها) و اثرات جانبي آنها ممکن است موجب عدم تابعيت اختياري فرد شود. البته در کشورهاي با درآمد کم تابعيت از درمان افراد به خوبي کشورهايي است که افراد آن درآمد بالايي دارند.
 
عوارض جانبي خاص به داروي مصرفي مربوط مي‌شوند. رايج‌ترين آنها عبارتند از: سندرم ديستروفي، ديس‌ليپيدمي و مرض قند که به ويژه با مهارکننده‌هاي پروتئاز عارض مي‌شوند. ساير علائم شايع عبارتند از: اسهال و افزايش خطر ابتلاء به بيماري قلبي-عروقي. البته عوارض جانبي برخي از درمان‌هاي پيشنهاد شده اخير کمتر هستند. مشکل برخي از داروها ممکن است گرانقيمت بودن آنها باشد.البته، از سال 2010، 47% کساني که به اين داروها احتياج پيدا مي‌کنند متعلق به کشورهاي با درآمد کم يا متوسط هستند. برخي از داروها مي‌توانند موجب بيماري مادرزادي بشوند و بنابراين براي زناني که اميد به بچه‌دار شدن دارند مناسب نيست.
 
درمان‌هاي پيشنهادي براي کودکان تا حدي متفاوت از درمان بزرگسالان است. در کشورهاي در حال توسعه، از سال 2010، 23% کودکاني که نياز به معالجه داشته‌اند تحت درمان قرار گرفته‌اند. هم سازمان بهداشت جهاني و هم ايالت متحده آمريکا توصيه مي‌کنند که همه کودکان کمتر از دوازده ماه تحت درمان قرار بگيرند. ايالت متحده براي کودکاني که بين يک تا پنج سال هستند توصيه مي‌کند که آنهايي تحت درمان قرار بگيرند که ميزانHIV RNA آنها بيشتر از 100,000 کپي بر ميلي‌ليتر باشد، و کودکاني که سن آنها بالاي پنج سال است زماني که تحت درمان قرار بگيرند که ميزان CD4 آنها کمتر از 500 در هر ميکروليتر باشد.
 
در سال 2014 محققان دانشگاه آرهاس در دانمارک، تلاش کردند از روميدپسين براي بيرون کشيدن ويروس اچ‌آي‌وي (ويروس ايدز) از مخفيگاه به هنگام پنهان شدن آن در مقابل داروهاي ضد ويروس و دستگاه ايمني، استفاده کنند تا با فعال کردن ويروس پنهان شده، از باقي ماندن ويروس‌هاي غيرفعال پنهان در بدن به هنگام درمان ضد ويروسي جلوگيري کنند.