وسواس دوباره خواندن یا دوباره نوشتن

در این جستار، به «وسواس دوباره خواندن یا دوباره نوشتن» از منظر پدیدارشناسی اگزیستانسیال می‌پردازیم و راه‌های درمان ن در روان‌درمانی اگزیستانسیال را بررسی می‌کنیم

۱. پدیدارشناسی اگزیستانسیال وسواس دوباره خواندن یا نوشتن

وسواس دوباره خواندن یا نوشتن، شکل مشخصی از وسواس فکری-اجباری (OCD) است که در آن فرد احساس می‌کند متن، نوشته یا کاری که انجام داده است، «کامل و درست» نیست مگر آنکه چندین بار بررسی یا تکرار شود. از منظر پدیدارشناسی اگزیستانسیال، این وسواس فراتر از مشکل عملی است و به تجربه زیسته‌ی فرد، آزادی و مسئولیت او نسبت به اعمالش مرتبط است.

• تجربه‌ی اضطراب وجودی: فرد در مواجهه با نوشته یا متنی که تولید کرده، با ترس از «نادرست بودن» یا «غلط بودن» آن روبه‌رو می‌شود. این ترس ریشه در اضطراب وجودی دارد؛ اضطرابی که درباره‌ی نقص‌ناپذیری، خطاپذیری و مسئولیت فرد در جهان است. همان‌طور که سارتر اشاره می‌کند، ما موجوداتی آزادیم که مسئول انتخاب‌هایمان هستیم و هر عمل ما انعکاسی از وجود ماست. وسواس دوباره خواندن یا نوشتن، نمود این مسئولیت سنگین است که فرد را در چرخه‌ای بی‌پایان از تکرار و بازبینی گرفتار می‌کند.
• احساس تهی بودن و عدم کفایت: پدیدارشناسی اگزیستانسیال نشان می‌دهد که فرد ممکن است احساس کند هیچ نوشته‌ای «واقعا درست» یا «کامل» نیست و همین عدم تحقق ایده‌آل، او را وادار به تکرار می‌کند. این تجربه اغلب با حس پوچی و تهی بودن همراه است، زیرا فرد در تلاش است با کنترل افراطی، عدم قطعیت و تهی بودن وجود خود را مهار کند.
• جدایی از لحظه حال: وسواس دوباره خواندن یا نوشتن، فرد را از تجربه‌ی لحظه‌ی جاری جدا می‌کند و او را در دنیایی از تردید و تکرار گرفتار می‌سازد. فرد دیگر از فعالیت نوشتن یا خواندن لذت نمی‌برد و تجربه‌ی خلاقانه یا ارتباطی آن، به ابزاری برای کاهش اضطراب تبدیل می‌شود.

۲. روان‌درمانی اگزیستانسیال: راهکارها

در روان‌درمانی اگزیستانسیال، هدف اصلی این است که فرد با اضطراب وجودی خود مواجه شود، آزادی و مسئولیت خود را بشناسد و معنا و اصالت در زندگی خود ایجاد کند. برای وسواس دوباره خواندن یا نوشتن، درمان شامل مراحل زیر است:

1. آگاه‌سازی تجربه زیسته:
   • درمانگر به فرد کمک می‌کند تا تجربه اضطراب، تردید و تکرار خود را بدون قضاوت مشاهده کند.
   • تمرکز بر «آگاهی از آنچه در لحظه اتفاق می‌افتد» و پذیرش اضطراب به جای اجتناب یا خنثی کردن آن.
2. بازشناسی مسئولیت و آزادی:
   • فرد می‌آموزد که هر نوشته یا عمل او نه باید کامل باشد و نه بدون خطا.
   • درمانگر به او یادآوری می‌کند که اختیار و مسئولیت انتخاب‌ها همیشه با آزادی همراه است و خطا بخشی از تجربه انسانی است.
3. معنا بخشی به عمل نوشتن/خواندن:
   • فرد تشویق می‌شود تمرکز خود را از نتیجه‌ی بی‌نقص به فرایند نوشتن یا خواندن معطوف کند.
   • نوشتن یا خواندن به عنوان یک تجربه انسانی، خلاق و بیانگر وجود، نه صرفا ابزار ارزیابی یا کنترل، معنا پیدا می‌کند.
4. قرار گرفتن در معرض اضطراب با مهارت (Existential Exposure):
   • به جای اجتناب از افکار و ترس از خطا، فرد به تدریج یاد می‌گیرد که با اضطراب مواجه شود.
   • به عنوان مثال، ممکن است یک متن را فقط یک بار بنویسد یا بخواند و پس از آن بدون بررسی مجدد بگذارد، حتی اگر اضطراب در ابتدا شدید باشد.
5. پذیرش نقص و عدم قطعیت:
   • درمانگر به فرد کمک می‌کند تا عدم قطعیت و نقص را به عنوان بخشی از وجود انسانی بپذیرد.
   • تمرین‌هایی برای تحمل اضطراب و ایجاد رابطه‌ای متفاوت با افکار وسواسی ارائه می‌شود.

۳. جمع‌بندی

وسواس دوباره خواندن یا نوشتن، نمادی از اضطراب وجودی انسان است: ترس از نادرست بودن، مسئولیت سنگین و فقدان کنترل مطلق. پدیدارشناسی اگزیستانسیال، این وسواس را به تجربه زیسته فرد، آزادی و مسئولیت او نسبت می‌دهد. روان‌درمانی اگزیستانسیال، با تاکید بر آگاهی، پذیرش، مواجهه با اضطراب و معنا بخشی به عمل، راهی برای رهایی فرد از چرخه بی‌پایان تکرار و کنترل ارائه می‌کند.

برای بهبود حالتان و  آشنایی با جهانتان من محمد جعفر ترکان رواندرمانگر میتوانم همراهتان باشم

ارسال پیام 09338729993