انکار در سوگ چگونه با خودشیفتگی و بحران هویت گره می‌خورد؟  

نگاهی پدیدارشناسانه و اگزیستانسیال به فقدان، مرگ و مسیر پذیرش.  

انکار در سوگ چیست؟

انکار یکی از نخستین واکنش‌هایی است که در بسیاری از افراد سوگوار دیده می‌شود. گویی ذهن، در برابر واقعیتی که توان تحملش را ندارد، عقب می‌نشیند و می‌گوید: «نه، هنوز نه.»

در نگاه سطحی، انکار فقط یک دفاع روانی است؛ اما اگر از منظر **پدیدارشناسانه** به آن نزدیک شویم، انکار صرفاً نپذیرفتنِ یک خبر نیست. انکار، نحوه‌ای از تجربه‌کردنِ فقدان است؛ تلاشی انسانی برای حفظ پیوستگی جهان در لحظه‌ای که جهان در حال فروپاشی است.

فرد سوگوار در این وضعیت، نه فقط با نبودنِ عزیزش، بلکه با دگرگون‌شدنِ کل زیست‌جهان خود روبه‌رو می‌شود. نشانه‌ها، عادت‌ها، زمان، سکوت و حتی مکان‌ها معنا و رنگ پیشین خود را از دست می‌دهند. انکار، کوششی است برای نگه‌داشتنِ آن جهانِ آشنا، حتی اگر فقط برای مدتی کوتاه.

**دسته‌بندی: سوگ و فقدان؛ سرطان و زیست‌جهان**

> **یادداشت:** روایت‌های این جستار، بازآفرینی و ترکیبی از تجربه‌های رایج در فضای روان‌درمانی‌اند. برای حفظ محرمانگی، نشانه‌های هویتی تغییر کرده‌اند.

مراجعی داشتم که در یکی از جلسات، وقتی داشت از روزهای اولِ تشخیص بیماری‌اش حرف می‌زد، مکث عمیقی کرد و گفت:

«آقای دکتر، همه می‌گویند سرطان را "ببر" تا خوب شوی. اما هیچ‌کس نمی‌گوید وقتی سرطان وارد خانه‌ی زندگی‌ات می‌شود، دیگر هیچ‌چیز سر جای خودش نیست. انگار زمین زیر پایم دهان باز کرد و همه‌چیز، از هویتم تا ساده‌ترین کارهای روزمره، در آن سقوط کرد.»

این جمله، دریچه‌ای بود به دنیای مراجعانی که با سرطان دست‌وپنج نرم می‌کنند. در اتاق درمان، سرطان برای من فراتر از یک تشخیص پزشکی یا مجموعه‌ای از سلول‌های سرکش است. سرطان، یک **گسست وجودی** است؛ زلزله‌ای که سقفِ «روزمرگی» را روی سرِ مراجع خراب می‌کند.

وقتی سرطان می‌آید، زمان دیگر مانند گذشته نمی‌گذرد. پیش از آن، زمانِ زندگی، «آینده‌محور» بود؛ قرار بود هفته بعد به سفر برویم، ماه بعد فلان کار را تمام کنیم. اما با سرطان، زمان در «اکنون» منجمد می‌شود. یک روز، یک ساعت، یا حتی یک آزمایش خون، تمامِ وسعتِ هستیِ بیمار می‌شود.

گسست از بدن: وقتی «خود» به «اشیاء» تبدیل می‌شود