طرح واره چیست؟
طرح واره ها تاوان رفتار و جملات والدین با اطرافیان هستند یعنی ذهنیت منفی، افکار یا خاطراتی که در دوران کودکی به خاطر شرایط زندگی، سبک تربیتی در ذهن مان چارچوب (تله) درست می کنند و بر اساس چارچوب یا لنز به دنیا نگاه می کنیم. این غالب های فکری به ما و اطرافیانمان آسیب می زنند و باعث مشکلاتی در تربیت فرزند، عزت نفس پایین، ارتباط نامناسب با دیگران، مشکل در بیان احساسات و عواطف، نگرانی بیش از حد در مورد روابط و…می شوند.
طرحواره سهم بسیار مهمی در انتخاب شغل، دوست، همسر، سبک فرزند پروری دارد. مثلا بعضی ها نمی دانند چرا جذب آدم های خودشیفته می شوند یا چرا جذب افراد وابسته میشوند.
بسیاری از ما حداقل ۲-۳ نوع طرحواره داریم درخانواده ای که بزرگ شده ایم با سبکهای فرزند پروری با ارضای نیازهای بیش از حد یا خلا در ارضای نیازها
برخی از باورهای طرحواره شامل:
-من دوست داشتنی نیستم،
-من شکست خورده ام،
-کسی به من اهمیت نمی دهد،
-من برای هیچکس مهم نیستم
انواع طرحواره ها:
-محرومیت عاطفی:
باور به اینکه هیچوقت نیازهای اولیه شما مثل مراقبت، راهنمایی، محافظت، همدلی و …برآورده نمی شود.
-رهاشدگی:
این باور که دیگران شما را ترک می کنند، هیچ رابطه ای پایدار نیست، آدمها غیر قابل اعتماد هستند و بلاخره یک روزی تنها می مانید.
-بی اعتمادی:
دیگران بدنبال سوء استفاده و صدمه زدن به من هستند و نباید به آنها اطمینان کنم.
-شرم:
من یک چیزی کم دارم و در نظر بقیه دوست داشتنی نیستم و به همین خاطر طرد می شوم.
-انزوای اجتماعی:
احساس تنهایی شدید و غریبه بودن با دیگران.
-آسیب پذیری:
دنیا جای خطرناکی است و هر لحظه ممکن است یک اتفاق بد رخ دهد.
-وابستگی:
نمی توانید به تنهایی تصمیم بگیرید و حتما یک نفر باید برای انجام مسئولیت های روزانه به شما کمک کند.
-خود رشد نیافته:
هویت جداگانه ای ندارید.
-شکست:
باور اینکه نمی توانید به قدر کافی خوب عمل کنید و در هر کاری شکست می خورید.
-اطاعت:
اگر به حرفهای دیگران گوش ندهم و تسلیم نباشم تنبیه یا طرد می شوم.
-ایثار:
بخاطر دیگران از خودم می گذرم و نیازهای آنها را الویت قرار می دهم.
-تاییدطلبی:
با تاکید بیش از حد روی موقعیت، ظاهر، پول، موفقیت و … سعی دارد تایید، تحسین و توجه دیگران را جلب کند.
-محرومیت هیجانی:
باید خودم را کنترل کنم و هر حرفی را نزنم هر احساسی را بروز ندهم تا دیگران از من انتقاد نکنند.
-منفی گرایی/بدبینی:
جنبه های منفی زندگی بیشتر از جنبه های مثبت آن است.
-معیارهای سختگیرانه:
من همیشه باید بهترین باشم و برای رسیدن به کمال تلاش کنم.
-تنبیه:
دیگران اگر به هر دلیلی اشتباه یا کم کاری کردند باید تنبیه شوند حتی خودم.
-استحقاق:
همیشه حق با من است، من از دیگران مهمتر و خاص تر هستم و به همین خاطر مجبور نیستم مثل بقیه از قانون پیروی کنم.
برخی از مراجعان مدت های زیادی میخواهند با فردی با ویژگی خاصی آشنا شوند و تا آن فرد را پیدا نکنند نمی توانند وارد رابطه شوند.اما چی میشه که بعضی صفات برای ما اینقدر جذاب و مهم میشه که باید در پارتنر، همسر و یا طرف مقابل مون وجود داشته باشد؟
افرادی که دچار طرحواره هستند نسبت به عموم جامعه حساس تر و آسیب پذیر ترند مثلا فردی که خودش رو دوست داشتنی نمی دونه به یک فردی نیاز دارد که هر لحظه با توجه کردن، کادو خریدن، مراقبت کردن و درک کردن و… حس دوست داشته شدن، ارزشمندی توانمندی را به او بدهد و دوست داشتنی نبودن او را بپوشاند در واقع دوست دارند با فردی وارد رابطه شوند که حس خوبی به او بدهد.
اما مشکل از اینجا شروع میشود چون از ابتدا با فردی وارد رابطه میشوند که قرار است اون فرد نیازهای او را که یک عمر براورده نشده را برآورده کند و مشکلات او را رفع کند پس این رابطه از ابتدا نامتعادل و نابرابر است.
چنین روابطی آسیب پذیرند چون باعث میشود طرحواره شما تداوم یابد و هیچ وقت یاد نمیگیرند این رابطه دوطرفه است (نه اینکه یکی در خدمت دیگری).
اگر انتظارات غیر واقع بینانه ای از طرف مقابل دارید تا حال شما را خوب کند هیچ وقت یاد نمیگیرید که خودتان عزت نفس خودتان را افزایش دهید و مسائل را حل کنید.
پس اگر فردی برای ما جذابیت طرحواره ای دارد حواسمان باشد که میخواهیم کدام طرحواره را در خود بپوشانیم تا احساس خوبی داشته باشیم.
در کل طرحواره یک چرخه تکراری است که در طول زندگی مدام تکرار می شوند و یکسری اتفاقات مشابه را تجربه می کنیم و یا آدمای مشابه رو به زندگیمون دعوت می کنیم یا جذبشان میشویم و اینها رفتار ما را به سمت رفتارهای خاص سوق می دهد و باعث میشود احساسات خوبی را تجربه نکنیم.
تا زمانیکه خودت و طرحواره هات رو نشناسی و در جهت تعدیل آنها قدم برنداری با یک آدم ثابت اما در بدنهای مختلف بصورت تکراری آشنا میشی ، جذابیت طرحواره ای یعنی همین.
نظرات شما
نظرتون در مورد پست جذابیت طرحواره ها و نقش آن در انتخاب همسر و دوست چی هست ؟