مسخ شخصیت. تجربه ای گیج کننده

۱. آیا تا به حال این احساس را داشته‌اید که گویی از بیرون بدنتان به خود نگاه می‌کنید، انگار که شاهد حرکات و رفتار فرد دیگری هستید؟

۲. آیا زمان‌هایی پیش آمده که احساس کنید بخشی از بدن (مثلاً دست یا پا) یا کل وجودتان برایتان بیگانه و غیرطبیعی به نظر می‌رسد؟

۳. آیا این حس را تجربه کرده‌اید که گویی دو شخصیت متفاوت هستید. یکی که در حال انجام فعالیت‌های روزمره است و دیگری که در سکوت، تنها نظاره‌گر اعمال اولی است؟

۱. آیا تا به حال این احساس را داشته‌اید که گویی از بیرون بدنتان به خود نگاه می‌کنید، انگار که شاهد حرکات و رفتار فرد دیگری هستید؟

۲. آیا زمان‌هایی پیش آمده که احساس کنید بخشی از بدن (مثلاً دست یا پا) یا کل وجودتان برایتان بیگانه و غیرطبیعی به نظر می‌رسد؟

۳. آیا این حس را تجربه کرده‌اید که گویی دو شخصیت متفاوت هستید. یکی که در حال انجام فعالیت‌های روزمره است و دیگری که در سکوت، تنها نظاره‌گر اعمال اولی است؟

این سوالها احتمال اختلال مسخ شخصیت یا Depersonalization را بررسی میکند. تجربه مسخ شخصیت یکی از انواع اختلالات تجزیه‌ای (Dissociative Disorders) است که در آن پیوستگی معمول میان خود و بدن دچار گسست می‌شود.   فرد احساس می‌کند بخش‌هایی از بدن یا کل وجودش به او تعلق ندارد. برای مثال، ممکن است به دستان خود خیره شود و از دیدن آن‌ها به عنوان بخشی از پیکر خود، دچار شگفتی یا وحشت شود. احساس جداشدگی از خویشتن یا دوگانگی می کند. گویی یک بخش از وجود در حال انجام فعالیت‌های روزمره است و بخش دیگر، در سکوت و انزوا، تنها نظاره‌گر این فعالیت‌هاست. همچنین کرختی هیجانی و جسمانی را تجربه می کند. حس لامسه کاهش می یابد یا در برقراری ارتباط با احساسات درونی، ناتوانی رخ می دهد، به شکلی که فرد خود را مانند یک ربات یا موجودی فاقد روح می‌پندارد.

بسیاری از افراد ممکن است در شرایط استرس شدید، کم‌خوابی یا خستگی مفرط، لحظاتی از این حس را تجربه کنند. اما در اختلال مسخ شخصیت، این تجارب به صورت غیرارادی و تکرارشونده رخ می‌دهند. باعث ایجاد رنج روانی (Distress) و مختل شدن عملکرد روزانه می‌شوند و بسیار افراطی و پایدارتر از یک حس لحظه‌ای هستند. بسیار مهم است که بدانیم گاهی این حالت، نشانه‌ای از یک چالش فیزیولوژیک است تا یک اختلال روان‌شناختی محض. پدیده مسخ شخصیت ممکن است در بیماری‌های زیر مشاهده شود:

اختلالات تشنجی: به‌ویژه صرع لوب گیجگاهی (Temporal Lobe Epilepsy).

میگرن: برخی افراد پیش از شروع سردرد یا در حین آن، حالات تجزیه‌ای را تجربه می‌کنند.

تغییرات متابولیک: نوسانات شدید قند خون یا اختلالات پانیک ناشی از بیماری‌های غدد.

عوارض جانبی داروها: یا مسمومیت با موادی نظیر ماری‌جوانا، الکل یا داروهای بیهوشی.

بنابراین قبل از دریافت تشخیص قطعی نیاز به بررسی پزشکی دارد تا وجود این بیماریها رد شود. 

نکته بسیار حیاتی برای افرادی که مسخ شخصیت را تجربه می کنند این است که بدانند مسخ شخصیت به معنای از دست دادن عقل یا ورود به وضعیت روان‌پریشی نیست. برخلاف سایکوز، در اینجا آزمون واقعیت (Reality Testing) سالم باقی می‌ماند. یعنی فرد می‌داند که این حس غیرواقعی بودن صرفاً یک احساس است و نه یک واقعیت بیرونی. اما همین آگاهی، فشار روانی و سردرگمی او را دوچندان می‌کند. این افراد به دلیل دشواری در توصیف این حالات، اغلب با سوءتفاهم اطرافیان مواجه شده و دچار انزوا می‌شوند. نمی دانند به چه کسی مراجعه کنند و چگونه شرح حال دهند. شناخت علمی این پدیده، اولین قدم برای خروج از این تنهایی است.

تمرینهای گراندینگ یا استفاده از حواس پنج‌گانه برای بازگرداندن تمرکز فرد به "اینجا و اکنون" و برقراری دوباره اتصال با بدن می تواند به این افراد کمک کند اما برای بهبود، سازگاری یا مدیریت موثر نیاز به بررسی ریشه ای و آموزش مهارتهای مشخص تحت نظر روانشناس بالینی دارد.

من بشری صدقی روانشناس بالینی هستم و شما می توانید برای رزرو جلسات مشاوره آنلاین یا تلفنی از همین پلتفرم اقدام کنید.

09201239987  02156953905

شاد و کوشا باشید

ترفندهای کاربردی روانشناسی در وبسایت شادا کوشا

shadakousha.ir