جستاری پدیدارشناسانه ـ اگزیستانسیال درباره اضطراب و نگرانی مداوم و درمان آن در روان‌درمانی اگزیستانسیال

گاهی نگرانی با یک مسئله‌ی مشخص شروع می‌شود؛ وضعیت مالی، سلامت، شغل، رابطه، خانواده یا آینده.

اما گاهی نگرانی به یک موضوع خاص وابسته نمی‌ماند.

ذهن از یک نگرانی به نگرانی دیگری می‌رود.

وقتی مسئله‌ی اول حل می‌شود، مسئله‌ی دیگری پیدا می‌شود.

اگر امروز وضعیت مالی نگران‌کننده نیست، شاید سلامت نگران‌کننده باشد. اگر سلامت خوب باشد، آینده‌ی شغلی به موضوع نگرانی تبدیل می‌شود. اگر شغل وضعیت مناسبی داشته باشد، رابطه، خانواده، فرزندان یا احتمال وقوع اتفاقی ناگوار ذهن را درگیر می‌کند.

در این وضعیت، مشکل دیگر فقط «موضوع نگرانی» نیست.

خود نگرانی به شیوه‌ای برای بودن در جهان تبدیل شده است.

فرد ممکن است به‌تدریج احساس کند ذهنش هیچ‌گاه خاموش نمی‌شود؛ گویی همیشه چیزی وجود دارد که باید درباره‌اش فکر کند، پیش‌بینی کند، بررسی کند یا از وقوع آن جلوگیری کند.

این همان جایی است که اضطراب و نگرانی مداوم می‌تواند کیفیت زندگی انسان را تغییر دهد.

اضطراب و پیش‌بینی مداوم اتفاقات بد در آینده؛ جستاری پدیدارشناسانه اگزیستانسیال درباره زندگی در سایهٔ فاجعه‌ای که هنوز رخ نداده است

وقتی هنوز اتفاقی نیفتاده است، اما رنج آن را زندگی می‌کنیم

گاهی هنوز هیچ اتفاق بدی نیفتاده است؛ نه خبری از بیماری است، نه نشانه‌ای از شکست، نه شواهدی از ازدست‌دادن کسی که دوستش داریم. زندگی، دست‌کم در ظاهر، به مسیر معمول خود ادامه می‌دهد. بااین‌حال، در درون ما چیزی آرام نمی‌گیرد. ذهن، پیوسته به آینده سرک می‌کشد و از میان امکان‌های بی‌شمار آن، بدترین‌ها را بیرون می‌کشد.

اگر تلفن زنگ بخورد، شاید خبر بدی در راه باشد. اگر کسی دیر پاسخ دهد، شاید اتفاقی افتاده یا رابطه‌ای در حال پایان‌گرفتن باشد. اگر بدن درد کوچکی احساس کند، شاید نشانهٔ بیماری خطرناکی باشد. اگر امروز همه‌چیز خوب پیش برود، شاید این آرامش مقدمهٔ حادثه‌ای باشد که هنوز از آن خبر نداریم.

ما نه‌فقط از آنچه اتفاق افتاده است، بلکه از آنچه ممکن است اتفاق بیفتد نیز می‌ترسیم.

در چنین وضعیتی، آینده دیگر افقی برای تجربه‌کردن امکان‌های زندگی نیست؛ به فضایی تهدیدآمیز تبدیل می‌شود که ذهن ما در آن پیوسته به دنبال نشانه‌های خطر می‌گردد. گویی باید پیش از آنکه زندگی غافلگیرمان کند، تمام فاجعه‌های احتمالی را شناسایی کنیم، پیامدهایشان را بسنجیم و برای مقابله با آن‌ها آماده شویم.

اما مسئله اینجاست: هیچ‌کس نمی‌تواند تمام آینده را پیش‌بینی کند.

و درست در همین نقطه است که اضطراب، از یک واکنش طبیعی به خطر، به شیوه‌ای از بودن در جهان تبدیل می‌شود.

جستاری پدیدارشناسانه اگزیستانسیال درباره تجربه‌ی ذهنی نگرانی مداوم و درمان آن در روان‌درمانی اگزیستانسیال

گاهی نگرانی با یک سؤال ساده آغاز می‌شود:

«اگر این اتفاق بیفتد چه؟»

اما مسئله آنجا آغاز می‌شود که یک سؤال، به ده‌ها سؤال دیگر تبدیل می‌شود. پاسخ یک نگرانی، نگرانی تازه‌ای ایجاد می‌کند. فرد تلاش می‌کند درباره‌ی آینده بیشتر فکر کند تا شاید بتواند از وقوع اتفاقی ناخواسته جلوگیری کند؛ اما هرچه بیشتر فکر می‌کند، آینده نه‌تنها روشن‌تر نمی‌شود، بلکه مبهم‌تر و تهدیدکننده‌تر به نظر می‌رسد.

او ممکن است به خودش بگوید: