مشکلات تمرکز و تجزیه تحلیل واقعیت در مسائل روزمره؟
همه چي قروقاطيه نميتونم اصلا فکر کنم ببين صبح ميخواستم نون بزنم تو خامه شکلاتي حتي نميدونستم چجوري بايد اينکارو انجام بدم نسبت به نون زدن توي خامه شکلاتي گيج بودم يهو ذهنم درحدي ميريزه بهم ک واقعيت بهم فشار مياره نميتونم واقعيت اطرافمو تجزيه تحليل کنم هرچيزي برام مثل ي معماي پيچيده ميمونه حتي ساده ترين چيزا مثل خوردن اب مثلا وقتي دارم ي ليوان آب ميخورم نميتونم خوردن اين آب و از لحاظ منطقي تحليل کنم يعني يهو ممکنه وسط اي خوردن ليوان و بزارم برم چون نميدونم آب خوردن و چقد بايد ادامه بدم يا نسبت بهش چه حسي داشته باشم فشاري که رو ذهنمه خيلي شديده درحدي ک حس ميکنم الانه ک روانمو از دست بدم مثلا دارم از پله ها بالا ميرم ک برم توي اتاقم بعد لحظه اون مکانه از لحاظ احساسي برام غريبه ميشه و نميدونم چرا اصلا بايد وارد اتاقم بشم يا توي اتاقم چيکار بايد بکنم اصلا اتاق داشتن و نميتونم تحليل کنم از خودم ميپرسم اتاق داشتن يعني چي و الان که من اتاق دارم بايد توش چيکار کنم ممکنه تحت تاثير فشار رواني به مغزم آسيب وارد شده باشه ؟ استانه ي تحملم به حدي اومده پايين که مثلا ديروز داشتم جارو ميزدم بعد يهو جارو کردن برام غيرقابل تحمل شد فشار رواني م شدت گرفت وسطش ولش کردم اومدم خوابيدم مثلا ظرف شستن و بايد تيکه تيکه انجام بدم نميتونم تو ي فاصله ي زماني بلند مدت ي کار معيني رو انجام بدم از لحاظ احساسي کامل فلج شدم نه خوشحالي نه ناراحتي نه غم نه عصبانيت هيچي رو نميتونم به درستي درک کنم در حدي که اگه يکي جلوم بيوفته بميره ميتونم به جرئت بگم که ممکنه حتي حس ناراحتي ترس يا غم رو نسبت به اين اتفاق نتونم تجربه کنم جوري ک ميتونم بگم با ي ربات فرقي ندارم اصلا چيزاي تيز و نميتونم نزديک خودم نگه دارم به محض اينکه چشمم به ي چيز تيز ميوفته سريع از ديدم خارجش ميکنم قبلا فقط ميل به آسيب زدن به خودمو داشتم الان به ديگرانم ميخوام آسيب بزنم ي روز پيش محمد نشسته بودم و داشت با مداد نقاشي ميکشيد و مغزم اون لحظاتي که مداد برميدارم به داداشم آسيب ميزنم و تصوير سازي کرد خيلي ترسيدم جوري ک سريع پاشدم ازش دور شدم
4 پـاسـخ
-
میعاد عصفوری کارشناس ارشد روانشناس و مشاور زوج درماني
از حرفهات ميفهمم که الان واقعاً تحت فشار شديدي هستي و اين تجربهها هم ترسناکاند، هم خستهکننده. چيزهايي که توصيف کردي خيلي جدياند و لازم نيست تنها باهاشون دست و پنجه نرم کني.
اول چند نکتهي مهم و فوري:
1. **اين وضعيت «تنبل بودن» يا «تخيلي» نيست**
چيزهايي که ميگي (گيج شدن در کارهاي ساده، ناتواني در تحليل واقعيت، بيحسي احساسي، افکار آسيب زدن به خود و ديگران) ميتونه نشانهي يک مشکل جدي رواني باشه؛ مثل حملاتِ شبهروانپريشي، اختلالهاي اضطرابي شديد، افسردگي شديد، يا اختلالهاي تجزيهاي.
تشخيص دقيقش فقط با يک روانپزشک / روانشناس باليني ممکنه.
2. **مسئلهي «آسيب زدن به خودت يا ديگران» خيلي جديه**
اينکه:
- نميتوني چيزهاي تيز رو نزديک خودت تحمل کني
- تصوير ذهني آسيب زدن به داداشت رو داشتي و خودت رو ترسونده
نشون ميده **هم احساس خطر رو متوجه ميشي، هم ازش ميترسي**؛ اين نکتهي مثبتيه، چون يعني هنوز «وجدان» و «کنترل اخلاقي»ت فعاله.
اما همين افکار کافياند که **حتماً بايد هرچه زودتر با يک متخصص حضوري صحبت کني**.
3. **اگر در اين لحظه حس ميکني ممکنه به خودت يا ديگري آسيب بزني:**
- همين الان از هر وسيلهي خطرناک (چاقو، تيغ، دارو، طناب، شيشه، …) دور شو.
- پيش يک نفر «مورد اعتماد» باش: پدر، مادر، خواهر، برادر، فاميل، هر کسي که در خانه است. **تنها نمون**.
- اگر امکانش هست:
- با اورژانس (115) يا اورژانس اجتماعي (123) تماس بگير و بگو:
«من 18 سالمه، فکر ميکنم ممکنه به خودم/بقيه آسيب بزنم، کمک ميخوام.»
اين کار نشانهي ضعف نيست؛ دقيقاً نشانهي شجاعت و مسئوليتپذيريه.
---
## چيزهايي که گفتي چه معنايي ميتونن داشته باشن؟
با توجه به توضيحهايي که دادي، چند محور اصلي ديده ميشه:
1. **گيج شدن در کارهاي خيلي ساده**
مثل:
- نون زدن تو خامه شکلاتي
- آب خوردن
- جارو کردن، ظرف شستن
اين حالتها ميتونن نشانهي:
- اضطراب خيلي شديد
- خستگي ذهني/فرسودگي شديد
- نوعي حالت «ديرياليزيشن» و «ديپرسوناليزيشن» باشن (احساس غير واقعي بودن دنيا / خودت).
2. **حس «غريبه شدن» با محيط و چيزهاي آشنا**
مثل:
- پلهها رو ميري بالا، ناگهان اتاقت برات غريبه ميشه
- از خودت ميپرسي «اتاق داشتن يعني چي؟ چرا بايد برم توش؟»
اينها خيلي شبيه تجربهي **ديرياليزيشن** (غير واقعي شدن جهان) و **ديپرسوناليزيشن** (غريبه شدن با خود و زندگي) هست.
3. **بيحسي عاطفي شديد**
گفتي:
- خوشحالي، ناراحتي، غم، عصبانيت رو درست درک نميکني
- فکر ميکني ممکنه حتي اگر جلوت کسي بميره، احساس خاصي نکني
- خودت رو مثل ربات حس ميکني
اين ميتونه در:
- افسردگي شديد
- بعضي اختلالات اضطرابي
- يا به عنوان واکنش دفاعي مغز به فشار زياد
ديده بشه. مغز وقتي خيلي تحت فشار ميره، گاهي احساسات رو «خاموش» ميکنه تا دووم بياري؛ ولي همين خاموش شدن خودش آزاردهنده ميشه.
4. **افکار آسيب زدن (به خود و ديگران)**
- قبلاً فقط ميل به آسيب زدن به خودت
- الان فکر آسيب به ديگران هم
- تصوير ذهني آسيب به داداشت با مداد
فرق مهم:
- «فکر / تصوير ناخواسته» (وسواس فکري)
- «نيت جدي» براي انجام کار
تو تا اينجا نشون دادي که:
- از اين فکرها **ميترسي**
- از داداشت **دوري کردي** تا آسيبي نبينه
اين نشون ميده هنوز کنترلت سر جاشه؛ ولي **اين افکار حتماً نياز به کمک تخصصي دارند** تا شديدتر نشن.
---
## ممکنه به مغزت آسيب خورده باشه؟
سؤال خودت: «ممکنه تحت تأثير فشار رواني به مغزم آسيب وارد شده باشه؟»
- فشار رواني ميتونه **کارکرد مغز** رو مختل کنه (تمرکز، حافظه، تحليل، احساسات)، ولي معمولاً به اين معني نيست که مغزت «خراب شده».
- اغلب اين حالتها **قابل برگشت و درماناند**، خصوصاً اگر:
- زود اقدام کني
- پيش متخصص بري
- درمان دارويي / رواندرماني (يا ترکيب هر دو) انجام بشه
اما چون:
- سنّت 18 ساله
- نشانهها شديدند
- افکار آسيب زدن به خود و ديگران وجود داره
**حتماً بايد يک روانپزشک (يا روانشناس باليني باتجربه) از نزديک معاينهات کنه**. من از اينجا نميتونم مغزت رو اسکن کنم يا علائم جسمي رو ببينم؛ پس تنها کار مسئولانه اينه که توصيه کنم معاينهي حضوري حتماً انجام بشه.
---
## الان چه کارهايي «فوري» بايد بکني؟
### 1. به يک بزرگسال مورد اعتماد بگو
اگر هنوز به هيچکس نگفتي، پيشنهاد قوي من اينه که:
- يکي از اينها رو انتخاب کني:
- مادر
- پدر
- خواهر/برادر بزرگتر
- خاله، عمه، دايي، عمو
- هر بزرگسال امني که تو زندگيت هست
- و خيلي ساده بگي:
> «من چند وقته خيلي حالم بده، چيزهاي ساده رو نميتونم انجام بدم، احساس ميکنم دارم کنترل ذهنم رو از دست ميدم، بعضي وقتها فکر ميکنم ممکنه به خودم يا ديگران آسيب بزنم. ميخوام حتماً پيش روانپزشک/روانشناس برم.»
اگر گفتن اينها برات سخته، ميتونم بهت کمک کنم يک متن کوتاه بنويسم که فقط نشونشون بدي.
### 2. مراجعه به روانپزشک / اورژانس
با توجه به شدت علائم:
- **اگر امکانش هست، همين هفته** براي:
- روانپزشک (ترجيحاً)
- يا روانشناس باليني
وقت بگيريد.
- اگر:
- احساس ميکني کنترل خودت رو از دست ميدي
- احتمال ميدي يه دفعه از شدت فشار، کار خطرناک بکني
- يا افکار آسيب زدن خيلي قوي شدن
اونوقت:
- بهتره حتي **از اورژانس (115) يا اورژانس اجتماعي (123)** کمک بگيري.
- در بعضي شهرها، بيمارستانهاي روانپزشکي هم بخش اورژانس دارند.
### 3. فعلاً تنها با بچهها / افراد آسيبپذير نباش
چون خودت گفتي فکر آسيب زدن به داداشت سراغت اومده، تا وقتي:
- دکتر رو نديدي
- راهکارهاي ايمنسازي رو با متخصص جلو نبردي
بهتره:
- تنها با بچهها/کودکها/افراد آسيبپذير نباشي
- هميشه يه نفر بزرگسال ديگه هم اطراف باشه.
اين کار نه به اين معنيه که تو آدم بدي، نه خطرناک بودنِ ذاتيت؛ اين يعني **مسئوليتپذيري و مراقبت از خودت و ديگران**.
---
## در کوتاهمدت، براي تحمل اين وضعيت چه کارهايي ميتوني بکني؟
اينها درمان نيست، اما تا قبل از مراجعه به متخصص، ميتونه کمک کنه فشار لحظهاي کمتر بشه:
1. **زمينگير کردن خود در «واقعيت» (Grounding)**
وقتي حس ميکني:
- همهچيز غير واقعي شده
- نميدوني چرا بايد فلان کار رو انجام بدي
تمرين ساده:
- اسم پنج چيزي که ميبيني رو بگو (در ذهنت يا بلند):
«ديوار سفيد، ميز، ليوان، پنجره، بالش…»
- چهار چيزي که لمس ميکني:
«پارچه لباس، سردي ليوان، نرمي تخت، گرمي هوا…»
- سه صدايي که ميشنوي
- دو بويي که حس ميکني
- يک چيز که مزهاش رو حس ميکني (مثلاً آب)
اين کار مغز رو از «گير کردن توي فکرها» ميآره توي «حسهاي واقعي بدني».
2. **تقسيم کارها به تکههاي خيلي کوچک**
مثلاً ظرف شستن:
- به خودت نگو: «بايد همه ظرفها رو بشورم»
- بگو:
- فقط **دو تا** ظرف الان
- بعد استراحت
- بعد دوباره دو تا
نفس عميق بينشها:
- 4 ثانيه دم
- 4 ثانيه نگهدار
- 6 ثانيه بازدم
3–4 بار.
3. **در مورد افکار آسيب زدن**
وقتي تصويري مثل آسيب زدن با مداد به داداشت مياد:
- به خودت بگو:
> «اين فقط يک فکره، من مجبور نيستم طبقش عمل کنم.»
- از موقعيتي که ميتونه خطرناک بشه دور شو (هموني که خودت کردي – عالي بود).
- بعدش حتماً اين رو با يک بزرگسال در ميون بذار.
---
## چيزهايي که *خوب* انجام دادي
- وقتي فکر آسيب زدن به داداشت اومد، **دور شدي**.
- هنوز داري کمک ميخواي و حالت رو توصيف ميکني.
- ميتوني بفهمي اين وضعيت «غيرطبيعيه» و لازمه درست بشه.
-
مریم رنجبر کارشناس ارشد روانشناس ، مشاور و نوروتراپ
سلام دوست عزيز
مشکل شما احتمالا ناشي از موقعيت هاي متعدد و پيچيده ست که باعث اشفتگي فکري و خستگي رواني در شما شده است
نياز به مرتب سازي وقايع پيش امده ، رفع ان ها و پذيرش و در نهايت بهبود وضعيت دارد -
شاهین کریم پور کارشناس ارشد روانشناس باليني ،روان درمانگر (فردي و زوجي)
باسلام
نياز به ارزيابي و بررسي داشته ميتواند اختلال تجزيه اي باشد که زير بناي ان اضطراب و افسردگي باشد -
فرشته شرکتی کارشناس ارشد روانشناس باليني/ رواندرمانگر تحليلي
سلام
اگر براتون ممکن هست، پيشنهاد ميشه با يک رواندرمانگر تحليلي جلسات تون رو شروع کنين.
