محمد علی فاضلی
متخصص اطفال و کودکان
نوزادان تا سن 3 هفتگی، معمولا گریه و بیقراری بدلیل گرسنگی میکنند، و تا سن بیست روزگی، گریه های نوزاد را نباید به حساب دل درد یا نفخ شکم یا گریه و بیقراری های موسوم به حملات کولیک گذاشت. و کافی است با افزایش شیردهی، بصورت گرفتن آموزش بهتر برای شیر دهی از سینه مادر، و یا با افزودن شیر خشک کمکی به شیر مادر، که بهتر است با سرنگ‌یا قطره چکان یا فنجان داده شود، و نه با استفاده از سر شیشه که شیر به راحتی از آن جاری گشته و فورم و شکل آن با سینه مادر تفاوتهایی داشته و در صورت عادت کردن نوزاد به خوردن شیر از سر شیشه برای چند مدت، دیگر تمایل به گرفتن سینه مادر و مکیدن سینه از خود نشان نداده و تدریجا با کمتر مکیدن سینه مادر، هورمون پرولاکتین در بدن مادران شیرده کمتر و کمتر شده و عاقبت به خشک شدن شیرمادر و شیر خشک خوار شدن نوزاد خواهد انجامید، لذا به نوزاد بیشتر از چند روز نباید شیردهی توسط سر شیشه انجام شود تا عادت مکیدن سینه مادر حفظ گردد.
اما از سن سه هفتگی به بعد، با پدیده ای بنام حملات گریه و بیقراری همراه با نخوابیدن و شیر نخوردن مطلوب بخصوص در شب ها، طبق تعریف، بیشتر از 4-3 ساعت گریه و بیقراری شبانه، برای 4-3 شب در هفته، که دلیل خاص و علمی مشخصی برای آن نمیتوان یافت، کولیک شیرخواران اطلاق میگردد، که معمولا تا سن 4-3 ماهگی ادامه داشته، و پس از آن خود بخود برطرف خواهد گشت.
اولا، باید دانست که شیرخوار مبتلا به کولیک، بیمار نبوده، و درد و ناراحتی خاصی در هیچ نقطه ای از بدن احساس نمیکند. گواه این موضوع، آرام شدن و به خواب رفتن شیرخوار هنگام سوار کردن در اتوموبیل است، که تا رسیدن به بیمارستان یا مطب دکتر، معمولا شیرخوار بسیار آسوده و راحت به خواب رفته و آرام میشود، حال اگر شیرخوار درد و ناراحتی در قسمتی از بدن میداشت هرگز‌با سوار شدن در اتوموبیل، آرام نشده و گریه و بیقراری را ادامه میداد.
دوما، تمام تحقیقات علمی به روی شیرخواران مبتلا به شدیدترین انواع حمله های کولیک حتی، هیچگونه مشکل جسمانی را نشان نداده و وابت نکرده اند.
پس کولیک صرفا حملات گریه و بیقراریهای شدید شبانه است که در بعضی شبهای هفته پیش آمده، و برای 4-3 ساعت فقط ادامه یافته و خودبخود با رسیدن به سن 4-3 ماهگی از بین خواهند رفت.
لذا، کولیک نیاز به هیچگونه درمان دارویی و غیر دارویی نداشته و صرفا رعایت یکسری اصول کلی موجب کمتر شدن حملات و آرامش بیشتر شیرخوار میشوند که به برخی از آنها اشاره میکنیم.
تماس پوست به پوست شیرخوار با مادر و یا حتی پدر، یکی از راههای آرام کردن شیرخوار است. چون در تماس پوست با پوست، اولا دمای بدن شیرخوار به بهترین نحو تنظیم میشود، اگر شیرخوار سردش باشد از پوست والدین گرمای کافی جذب میکند و اگر بیش از حد گرمش باشد به پوست بدن والدین گرما داده و خنک میشود، تنظیم حرارت بدن به آرامش شیرخوار کمک میکند.
بعلاوه در تماس پوستی، صدای قلب مادر و یا زمزمه صحبت کردن والدین مانند نجوای لالایی برای شیرخوار بوده موجب آرامش در او میشود.
در تماس پوستی با مادر، شیرخوار به محض احساس تشنگی یا گرسنگی به سمت سینه مادر چرخیده و با مکیدن سینه مادر علاوه بر رفع تشنگی و گرسنگی، مکیدن سینه مادر مانند مکیدن پستانک موجب آرامش شیرخوار شده بعلاوه بهترین محرک برای افزایش شیر مادران است.
خواباندن شیرخوار به پهلوی چپ بعد از شیر خوردن و گرفتن اروغ شیرخوار، مخصوصا روی یک سطح شیب دار که سر شیرخوار بالاتر از تنه و پاها باشد، باعث‌کاهش برگرداندن و بالا آوردن شیر شده که به آن ریفلاکس معده شیرخواران میگوییم و میتواند باعث سوزش پشت جناغ سینه و در نتیجه گریه و بیقراری گردد. ولی باید دقت نمود در نیم ساعتی که شیرخوار را به پهلو (چپ) میخوابانیم باید حتما والدین کاملا ناظر و مراقب شیرخوار باشند تا نکند به روی شکم چرخیده و راه تنفس شیرخوار بسته شود، بعد از نیم ساعت که معده از شیر تخلیه گشت شیرخوار را به پست خوابانده و والدین میتوانند استراحت نمایند.
گذاشتن بطری آب گرم کنار شکم شیرخوار، مانند همان تماس پوست با پوست میتواند موجب آرامش شیرخوار گردد.
پرهیز مادر شیرده برای دو هفته از شیر و لبنیات بطور آزمایشی گاهی بعد از دو هفته که اور پروتئین شیر حیوانی از بدن مادر خارج میشود، بعضا میتواند موجب آرامش شیرخوار گردد، که اگر چنین شد مادر باید تا سن 4-3 ماهگی این پرهیز را رعایت کند، ولی چنانچه بعد از دو هفته پرهیز اثری از این رژیم و پرهیز مشاهده نشد، ادامه آن لزومی نداشته و مادر مجاز است از شیر و لبنیات به راحتی استفاده نماید.
دادن دارو به مادران، هیچ تاثیری در کولیک شیرخواران نداشته و چنین تجویزهایی غلط و بدون پایه و توجیه علمی هستند.
ولی به شیرخواران دادن یک سری داروهایی که موجب هضم راحت تر و بهتر شیر گشته، مانند پروبیوتیک ها، و پره بیوتیک ها میتواند در رفع حملات کولیک کمک کننده باشد. همچنین داروهایی که موجب رفع نفخ شکمی شیرخوار شده یا دفع گاز معده و روده ها را تسهیل میکنند، خالی از اثر نبوده میتوانند علاوه بر آرام کردن شیرخواران، باعث کمتر شدن برگشت شیر و سوزش پشت جناغ سینه آنها شوند. همینطور عصاره های گیاهانی که موجب تخفیف اسپایم های روده ای و شکمی شیرخواران شده میتوانند گاهی در رفع بیقراری شیرخواران مفید واقع شوند. و نیز داروهای ضد ریفلاکس معده در مواردی که علائم بالینی و یا پاراکلینیک مؤید ریفلاکس هستند، با کاهش علایم ریفلاکس میتوانند باعث کمتر شدن حملات گریه و بیقراری و بیخوابی شیرخوار گردند ولی تجویز آنها حتما باید با نظر متخصص کودکان صورت بگیرد.
5 مهر 1399 - 4:23