محمدجعفر ترکان
کارشناس ارشد مشاوره رواندرمانگر اگزيستانسيال تخصص در روانشناسي روانکاوي در بهبود:سوگ فقدان|طلاق شکست عاطفي خيانت |استرس و اضطراب|اختلال وسواس|فوبيا|پوچي بي کفايتي و کم بود عزت نفس دکتر
عزیزم، سلام. 🌷 می‌فهمم که چقدر ترسیده‌ای؛ به‌خصوص وقتی بارداری، تجربه‌ی سقط قبلی و اتفاق‌های تلخ زندگی را پشت سر گذاشته‌ای. طبیعی است که در چنین شرایطی، ذهنت نسبت به آینده حساس‌تر شود و مدام احتمال از دست دادن همسرت یا تنها ماندن با فرزندت را پیش چشم بیاورد. اما یک نکته‌ی بسیار مهم وجود دارد که می‌خواهم با اطمینان به تو بگویم:
نه، صرفِ فکر کردن به تصادف همسرت یا ترسیدن از مرگ او باعث نمی‌شود چنین اتفاقی رخ بدهد. فکرهای ما پیش‌بینی قطعی آینده نیستند و نمی‌توانند با ایجاد شدن در ذهن، حوادث بیرونی را رقم بزنند.
### چرا ذهنت مدام اتفاق‌های بد را تصور میکند؟
وقتی انسان تجربههای دردناکی مانند جدایی یا سقط را پشت سر می‌گذارد، ممکن است احساس کند دنیا دیگر جای امنی نیست. ذهن برای اینکه از تکرار رنج جلوگیری کند، شروع میکند به پیش‌بینی خطرها؛ انگار اگر تمام اتفاق‌های بد ممکن را از قبل تصور کند، می‌تواند مانع وقوع آن‌ها شود.
شاید بخشی از وجودت با خودش می‌گوید: «اگر از الان به تصادف همسرم فکر کنم، اگر مراقب باشم و اگر مدام نگران باشم، شاید بتوانم جلوی اتفاق بد را بگیرم.»
اما نگرانی مداوم، هرچقدر هم شدید باشد، تضمینی برای جلوگیری از حوادث نیست. در مقابل، می‌تواند تو را خسته و مضطرب کند و لذت تجربه‌ی بارداری و رابطه‌ی خوبت با همسرت را از تو بگیرد.
### آیا ممکن است چون زیاد به اتفاقی فکر می‌کنی، همان اتفاق بیفتد؟
خیر؛ صرفِ فکر کردن، نشانه‌ای از وقوع آینده نیست. اینکه کسی پیش از یک تصادف از آن ترسیده و بعد تصادفی رخ داده، به معنای آن نیست که فکر او باعث تصادف شده است. ما معمولاً داستان‌های ترسناکی را که با نگرانی‌هایمان مطابقت دارند به خاطر می‌سپاریم، اما به هزاران فکری که داشته‌ایم و هرگز اتفاق نیفتاده‌اند، توجه نمی‌کنیم.
بنابراین لازم نیست برای محافظت از همسرت، خودت را مجبور کنی مثبت فکر کنی یا از آمدن افکار منفی جلوگیری کنی. حتی اگر فکری ناخواسته به ذهنت آمد، نیازی نیست آن را خنثی کنی، از آن بترسی یا برای اطمینان گرفتن بارها از دیگران سؤال کنی. می‌توانی به خودت بگویی: «این یک فکر ترسناک است که از نگرانی من آمده؛ نه خبری از آینده و نه اتفاقی که با فکر کردن من رخ میدهد.»
### از نگاه روان‌درمانی پدیدارشناختی اگزیستانسیال، چه کمکی به تو میکند؟
در این رویکرد، قرار نیست تو را مجبور کنیم همیشه امیدوار باشی یا هیچ فکر منفی‌ای نداشته باشی. با هم بررسی می‌کنیم که این ترس‌ها چه معنایی در زندگی تو پیدا کرده‌اند:
- آیا بعد از تجربه‌ی سقط و جدایی، اعتماد تو به امنیت زندگی کمتر شده است؟
- آیا ترس از تنها ماندن باعث میشود نتوانی از آرامش و رابطه‌ی خوب فعلی‌ات لذت ببری؟
- آیا رفتار آزاردهنده‌ی اطرافیان باعث شده احساس کنی هیچ تکیه‌گاه مطمئنی نداری؟
- آیا تلاش می‌کنی با فکر کردن به بدترین حالت‌ها، خودت را برای رنج احتمالی آماده کنی؟
هدف این است که بتوانی گذشته‌ی دردناک را از آینده‌ای که هنوز رخ نداده جدا کنی، با عدم‌قطعیت زندگی کنار بیایی و در زمان حال، رابطه‌ی خودت با همسرت و تجربه‌ی بارداری‌ات را بیشتر زندگی کنی.
### فعلاً وقتی این افکار سراغت می‌آیند، چه کار کنی؟
1\. به‌جای جنگیدن با فکر، حضورش را بپذیر؛ لازم نیست آن را باور کنی یا از خودت دورش کنی.
2\. چند نفس آرام بکش و توجهت را به چیزی که اکنون واقعاً در اطرافت وجود دارد برگردان؛ مثلاً صدای همسرت، محیط خانه یا تماس پاهایت با زمین.
3\. به خودت یادآوری کن: «من تجربههای تلخی داشته‌ام و به همین دلیل میترسم؛ اما تجربههای گذشته، آینده را قطعی نمی‌کنند.»
4\. از همسرت درباره‌ی نیازت به حمایت و آرامش صحبت کن. اگر خانواده‌ات آزارت می‌دهند، حق داری برای ارتباط با آن‌ها حدومرز بگذاری.
5\. چون بارداری و می‌گویی حالت خیلی بد است، بهتر است این اضطراب را با پزشک یا ماما و یک رواندرمانگر در میان بگذاری. اضطراب دوران بارداری قابل‌رسیدگی است و لازم نیست به‌تنهایی تحملش کنی.
یک سؤال مهم: وقتی می‌گویی مدام می‌ترسی همسرت تصادف کند و بمیرد، آیا این فکرها ناخواسته به ذهنت هجوم می‌آورند و با وجود اینکه نمی‌خواهی، نمی‌توانی متوقفشان کنی؟ یا بیشتر احساس می‌کنی چون قبلاً اتفاق‌های تلخی برایت افتاده، حتماً قرار است دوباره اتفاق بدی رخ دهد؟
اگر این ترس‌ها آرامشت را گرفته‌اند، می‌توانی برای بررسی عمیق‌تر آن‌ها و تجربه‌ی امنیت بیشتر در دوران بارداری، وقت روان‌درمانی بگیری.
محمد جعفر ترکان | روانشناس و رواندرمانگر اگزیستانسیال
تلفن و پیامک جهت هماهنگی وقت روان‌درمانی: 09338729993
5 آبان 1405 - 13:45
