درمان فراموشی پس از شوک درمانی؟

زهرا مه‌آبادی

کارشناس ارشد روانشناس و مشاور

ECT در بعضی افراد میتونه باعث اختلال حافظه بشه، اما هر ضعف حافظه ای به معنی آسیب مغزی یا آلزایمر نیست. افسردگی، اضطراب، خواب و بعضی داروها هم میتونن نقش داشته باشن. دارویی که مستقیم حافظه رو برگردونه وجود نداره و داروهایی مثل دونپزیل و ممانتین فقط در شرایط خاص تجویز میشن.




بهتره قبل از مصرف داروی جدید، ارزیابی دقیق حافظه و بررسی علت مشکل انجام بشه. توانبخشی شناختی، تمرین های ذهنی، خواب منظم و درمان مشکلات زمینه ای معمولا بخش مهمی از بهبود هستند.

23 تیر 1405 - 23:4

دکتر سیده یاسمن هاشمی

کاندیدای دکترای تخصصی روانشناس باليني و رواندرمانگر- مشاور-زوج درمانگر-درمانگر و روانشناس نوجوان

سلام و وقت بخیر متاسفانه یکی از عوارض شوک درمانی ،مختل شدن و آسیب به حافظه میباشد.بیماری اولیه که منجر به شوک درمانی شد را ذکر نفرمودید.

21 اردیبهشت 1405 - 17:32

دکتر مینا نظری کمال

دکترای تخصصی روانشناسي باليني، رواندرمانگر و مشاور

با سلام

کاهش حافظه پس از درمان با الکتروشوک (ECT) موضوعی است که در منابع علمی روان‌پزشکی به آن اشاره شده است. در برخی بیماران ممکن است مدتی پس از درمان، مشکلاتی مانند فراموشی برخی وقایع گذشته یا دشواری در یادگیری اطلاعات جدید ایجاد شود. این مسئله معمولاً به صورت موقت دیده می‌شود و در بسیاری از افراد طی هفته‌ها یا ماه‌های بعد از درمان به‌تدریج بهبود پیدا می‌کند.

با این حال اگر فردی مدت طولانی‌تری احساس ضعف در حافظه یا کاهش توانایی یادگیری داشته باشد، لازم است موضوع از جنبه‌های مختلف بررسی شود. نکته مهم این است که بر اساس پژوهش‌های عصب‌شناختی، درمان الکتروشوک به‌طور معمول باعث آسیب دائمی به ساختار مغز نمی‌شود. مطالعات تصویربرداری مغزی نشان داده‌اند که تغییرات ایجاد شده در عملکرد حافظه بیشتر ماهیت عملکردی دارند و به معنای تخریب بافت مغزی نیستند.

حافظه در مغز به‌ویژه با ناحیه‌ای به نام هیپوکامپ و همچنین شبکه‌هایی از قشر پیشانی مرتبط است. این نواحی در فرایند یادگیری، تمرکز و تثبیت اطلاعات نقش دارند. در دوره‌هایی که فرد از نظر روانی تحت فشار، افسردگی یا اضطراب قرار دارد، کارکرد این شبکه‌های شناختی ممکن است دچار اختلال موقتی شود و فرد احساس کند قدرت یادگیری یا حافظه‌اش کاهش یافته است.

در بسیاری از موارد، مشکلی که فرد به عنوان «ضعف حافظه شدید» تجربه می‌کند در واقع ترکیبی از کاهش تمرکز، کند شدن پردازش ذهنی و اشتغال ذهنی با نگرانی‌هاست. وقتی تمرکز و توجه کاهش پیدا می‌کند، اطلاعات به‌خوبی در حافظه ثبت نمی‌شوند و در نتیجه فرد احساس می‌کند همه چیز را سریع فراموش می‌کند.

برای بررسی دقیق‌تر وضعیت حافظه، بهترین اقدام انجام یک ارزیابی عصب‌روان‌شناختی است. در این ارزیابی با استفاده از آزمون‌های استاندارد، عملکرد حافظه، توجه، سرعت پردازش اطلاعات و کارکردهای اجرایی مغز بررسی می‌شود. این ارزیابی کمک می‌کند مشخص شود که مشکل اصلی در کدام بخش از کارکردهای شناختی قرار دارد و چه نوع مداخلاتی می‌تواند بیشترین کمک را به بهبود عملکرد ذهنی داشته باشد.

در کنار ارزیابی تخصصی، رویکردهای توان‌بخشی شناختی می‌توانند بسیار کمک‌کننده باشند. در این روش‌ها با استفاده از تمرین‌های هدفمند، مهارت‌هایی مانند تمرکز، حافظه فعال، سازمان‌دهی ذهنی و راهبردهای یادگیری تقویت می‌شوند. همچنین تمرین‌های ذهنی منظم، مطالعه برنامه‌ریزی‌شده، یادداشت‌برداری، استفاده از یادآورها و تمرین‌های حافظه می‌توانند به تدریج کارایی حافظه را بهبود دهند.

فعالیت بدنی منظم نیز در پژوهش‌های علوم اعصاب به عنوان یکی از عوامل مهم در تقویت عملکرد شناختی شناخته شده است. ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی سریع یا دوچرخه‌سواری با افزایش جریان خون مغزی و افزایش فاکتورهای رشد عصبی، می‌توانند به بهبود عملکرد حافظه و یادگیری کمک کنند. همچنین تنظیم خواب و داشتن الگوی خواب منظم نقش مهمی در تثبیت اطلاعات در حافظه دارد.

نکته مهم این است که کاهش حافظه پس از ECT به معنای ابتلا به بیماری آلزایمر نیست. بیماری آلزایمر یک اختلال تخریب‌کننده و پیشرونده مغزی است که معمولاً در سنین بالاتر بروز پیدا می‌کند و الگوی خاصی از افت شناختی دارد. در سنین جوانی، مشکلات حافظه اغلب بیشتر به عوامل عملکردی و قابل بهبود مربوط هستند.

به طور کلی، با ارزیابی دقیق شناختی و استفاده از برنامه‌های توان‌بخشی ذهنی، بسیاری از افراد می‌توانند به مرور زمان بهبود قابل توجهی در تمرکز، یادگیری و حافظه خود تجربه کنند. مغز در سنین جوانی از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار است و با تمرین‌های مناسب و مداخلات علمی، امکان تقویت دوباره بسیاری از توانایی‌های شناختی وجود دارد.

21 اردیبهشت 1405 - 21:7

شاهین کریم پور

کارشناس ارشد روانشناس باليني ،روان درمانگر (فردي و زوجي)

با سلام .
شوک روش درمانی است که برای درمان اختلالات عصبی و روانی ازجمله افسردگی حاد و اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی.... استـفاده میشود و یکی از عوارض،شایع ان فراموشی دایمی است که نیازمند مراجعه به متخصص مغز و اعصاب و دارو میباشد

21 اردیبهشت 1405 - 22:29