دکتر زلیخا قمری داز
دانشجوی دکتراي تخصصي PHDروانشناسي عمومي
سلام و احترام،
در روانشناسی و علوم خواب، معمولاً با دو حالت طرف هستیم:
الف) «خواب میبینم ولی یادم نمیماند»
این حالت بسیار شایع است و اغلب خطرناک نیست.
ب) «واقعاً رؤیا نمیبینم (REM کم یا مختل)»
این حالت نادرتر است و نیاز به بررسی دارد.
بیشتر افرادی که میگویند «مدتهاست خواب نمیبینم»، در واقع در گروه اول هستند.
دلایل شایع و غیرخطرناک:
استرس مزمن یا فرسودگی روانی
اضطراب طولانیمدت
افسردگی خفیف تا متوسط
خواب منقطع یا بیکیفیت
استفاده از برخی داروها (ضدافسردگیها، ضداضطرابها، خوابآورها)
کمخوابی مزمن
در این شرایط:
مغز وارد خواب REM میشود، اما یادآوری رؤیا مختل میشود.
میتواند علامت غیرمستقیم یکی از اینها باشد:
فشار روانی بالا
هیجانات سرکوبشده
افسردگی یا اضطراب درماننشده
اختلال ریتم خواب–بیداری
اگر «خواب ندیدن» همراه با این علائم باشد، بهتر است بررسی شود:
بیانگیزگی شدید
کرختی هیجانی (نه غم، نه شادی)
اختلال تمرکز و حافظه
تحریکپذیری بالا
احساس خالی بودن یا گسست از خود
بیدار شدنهای مکرر شبانه
در این حالت، خواب ندیدن میتواند نشانهی خاموشی هیجانی (Emotional Blunting) یا فرسودگی شدید باشد.
خواب REM نقش مهمی در:
پردازش هیجان
تنظیم حافظه
تعادل روانی
دارد.
کاهش REM یا قطع یادآوری آن در درازمدت:
میتواند تنظیم هیجانی را تضعیف کند
ولی بهتنهایی آسیب دائمی ایجاد نمیکند
چه کارهایی کمک میکند خوابها برگردند؟
اقدامات ساده و مؤثر:
خواب منظم (ساعت ثابت)
کاهش استفاده از موبایل قبل خواب
نوشتن چند خط از احساسات قبل خواب
کاهش کافئین عصرگاهی
تمرین آرامسازی یا تنفس عمیق
تمرین کلیدی:
دفترچهی خواب و رؤیا
حتی اگر چیزی یادتان نمیآید، بنویسید:
«چیزی از خواب یادم نیست.»
بعد از چند هفته، معمولاً یادآوری برمیگردد.
5 بهمن 1404 - 9:59