محمد جعفر ترکان
کارشناس ارشد مشاوره رواندرمانگر اگزيستانسيال تخصص در روانشناسي روانکاوي دربهبود:استرس و اضطراب| سوگ فقدان| طلاق شکست عاطفي خيانت|وسواس|فوبيا|پوچي بي کفايتي و کم بود عزت نفس دکتر
سلام عزیزم. از حرفهایت میشود فهمید که مدت زیادی است در خانه تحت فشار هستی؛ از یک طرف داد زدنها، توهینها و فحاشیهای مادرت، از طرف دیگر تجربهی محدود شدن از سوی پدرت و نادیده گرفته شدن خواستههایت. انگار خانه که باید جایی برای آرامش و احساس امنیت باشد، برای تو به محیطی تبدیل شده که باید مدام مراقب صداها، واکنشها و اتفاقات اطرافت باشی.
میخواهم اول یک چیز را به تو بگویم: اینکه با شنیدن صدای بلند دستهایت میلرزد و از بالا رفتن تن صدا میترسی، لزوماً به معنای ضعیف بودن تو نیست. وقتی آدم بارها در معرض داد زدن، تحقیر یا رفتارهای غیرقابلپیشبینی قرار میگیرد، ممکن است بدنش به صداهای بلند حساس شود و حتی پیش از آنکه اتفاق بدی بیفتد، حالت آمادهباش بگیرد.
از نگاه رواندرمانی پدیدارشناسانه اگزیستانسیال، مسئله فقط این نیست که دیگران چه میگویند؛ مسئله این است که تو در فضای خانه چه تجربهای از زندگی داری. آیا میتوانی راحت حرف بزنی؟ آیا میتوانی مخالفت کنی، بدون اینکه از توهین یا برچسب خوردن بترسی؟ آیا احساس میکنی حق داری نیازها و خواستههای خودت را داشته باشی؟
وقتی پاسخ این سؤالها مرتب منفی باشد، طبیعی است که آدم بهتدریج خسته، عصبی و حساس شود و حتی صداهای معمولی هم برایش آزاردهنده شوند.
### چه کارهایی میتوانی برای آرامتر شدن انجام بدهی؟
1. قرار نیست با توضیح دادن بیشتر، حتماً مادرت را متقاعد کنی.
از حرفهایت پیداست که تلاش کردهای دربارهی چیزهایی که آزارت میدهند با مادرت صحبت کنی، اما او گاهی بهجای شنیدن حرفت، عصبانی میشود یا تو را با عباراتی مثل «شیطانی» خطاب میکند. در چنین شرایطی، لازم نیست هر بار وارد بحث طولانی شوی یا برای اثبات حقانیت خودت تلاش کنی.
اگر دیدی گفتوگو به توهین و داد زدن رسیده، در صورت امن بودن شرایط، میتوانی بحث را متوقف کنی و از آن فضا فاصله بگیری. این کار به معنای پذیرفتن حرفهای او نیست؛ به معنای مراقبت از خودت است.
2. وقتی صدای بلند میشنوی و دستهایت میلرزد، با بدنت نجنگ.
بهجای اینکه به خودت بگویی «چرا اینقدر میترسم؟»، سعی کن توجهت را به محیط فعلی برگردانی. کف پاهایت را روی زمین احساس کن، به چند شیء اطرافت نگاه کن و بازدمهایت را کمی آرامتر و طولانیتر کن. اگر امکانش هست، به فضای کمصداتری برو.
هدف این نیست که بهزور ترست را از بین ببری؛ هدف این است که کمکم تجربه کنی هر صدای بلندی الزاماً به معنای وقوع یک اتفاق خطرناک نیست. البته اگر واقعاً احتمال خشونت وجود دارد، اولویت با دور شدن از موقعیت خطرناک است.
3. برای خودت فضایی هرچند کوچک بساز که در آن اختیار بیشتری داشته باشی.
میفهمم که نمیتوانی بهسادگی رفتار مادرت، دود کردن اسفند یا حضور پرندهها را تغییر بدهی. اما شاید بتوانی در طول روز زمانی را برای مطالعه، پیادهروی، ارتباط با یک دوست قابلاعتماد یا فعالیتی که برایت معنا دارد در نظر بگیری. اگر درس خواندن و پیشرفت برایت مهم است، ارزش دارد بهتدریج راهی امن و عملی برای ادامه دادن آن پیدا کنی.
4. لازم است دربارهی ترس و لرزش بدنت هم جدیتر فکر کنیم.
حساسیت شدید به صدا، لرزش دستها و ترس از بالا رفتن تن صدا میتواند در شرایط فشار روانی طولانیمدت اتفاق بیفتد، اما از روی این توضیحات نمیشود علت قطعی آن را مشخص کرد. اگر این وضعیت ادامه دارد یا زندگی روزمرهات را مختل کرده، صحبت با روانشناس یا رواندرمانگر میتواند به تو کمک کند تجربههایت را بهتر بشناسی و احساس امنیت بیشتری پیدا کنی.
### اما میخواهم یک موضوع مهمتر را هم بفهمم
از میان تمام چیزهایی که تعریف کردی، به نظرم مهم است بدانیم آیا فقط از نظر عاطفی تحت فشار هستی یا در خانه از نظر جسمی هم احساس خطر میکنی.
میخواهم سه سؤال از تو بپرسم:
- چند سالت است و در حال حاضر با مادرت زندگی میکنی یا پدرت هم در خانه حضور دارد؟
- آیا مادرت یا پدرت تا به حال تو را تهدید کردهاند، کتک زدهاند یا طوری رفتار کردهاند که از آسیب جسمی بترسی؟
- وقتی میگویی میخواهی افکارت آرام شود، بیشتر منظورت این است که از شدت عصبانیت و سروصدای خانه خسته شدهای، یا وقتی تنها میشوی هم افکار ناراحتکننده و ترسناک دست از سرت برنمیدارند؟
لازم نیست به همهی سؤالها یکجا پاسخ بدهی. از هرکدام که راحتتری شروع کن. میخواهم بهتر بفهمم در چه شرایطی زندگی میکنی تا راهنماییام متناسب با واقعیت زندگی تو باشد، نه اینکه صرفاً به تو بگویم آرام باش و تحمل کن.
محمد جعفر ترکان | روانشناس و رواندرمانگر اگزیستانسیال
تلفن و پیامک جهت هماهنگی وقت رواندرمانی: 09338729993
24 آبان 1405 - 1:17